- Posts tagged facebook
- Explore facebook on posterous
Arama Motorları Sosyalleşirken...
İnternet’te sosyal arama dönemi başlıyor! Gözler Google ve Facebook’un üzerindeyken sürpriz atak Microsoft’tan geldi!
Geçen yıl hemen hemen bu zamanlarda arama motorlarının geleceğine ilişkin yazdığım bir yazıda ¨bu alandaki asıl rekabetin sosyal medya platformları ile arama motorlarının birbirine entegre edildiği zaman başlayacağını¨ ifade etmiştim. Sosyal Arama adıyla tanımlanan ve web’in bir sonraki dönemine ilk adım olarak da kabul edilebilecek bu kavramı gerçekleyebilecek iki rakibin Google ve Facebook olduğunu da not düşmüştüm o zaman.
İnternet’te sosyal arama dönemi başlıyor! Gözler Google ve Facebook’un üzerindeyken sürpriz atak Microsoft’tan geldi!
Gelecek çabuk geldi ve Google yılın ilk aylarında ’Search, Plus the World’ adıyla sunduğu hizmet sayesinde Google+ sosyal medya platformu üzerinden topladığı bilgileri kendi mekanik arama sonuçlarına entegre etmeyi başardı. Belki kullanıcılar Google+’da çok fazla veri bırakmadıkları, belki de bu alanda yapılan ilk entegrasyon olduğu için, birkaç +1in ötesinde bir deneyim elde edemedik buradan. Ancak geçen seneki yazımızda çok az değindiğimiz bir oyuncu, Microsoft, sürpriz bir hamleyle adeta ‘Sosyal Arama rekabetinde ben de varım!’ dedi! Firma, geçen perşembe günü Bing hizmetine eklediği yeni özelliklerin tanıtımıyla 3 yıl önce girdiği arama motoru alanındaki en önemli atağını yapmış oldu. Şirketin Genel Müdür Yardımcısı Derrick Connell tarafından yapılan demo ve açıklamaya göre Bing, kısa bir süre sonra, yapılan aramaların sonuçlarını 3 ayrı sütunda getirecek. En solda klasik arama motorunun sonuçları, ortada Bing’in önerileri, en sağda ise sosyal ağınızda konuyla ilgili kişi ve sonuçlar yer alacak. Örnekleyecek olursak; New York’a seyahatiniz sırasında bir Broadway müzikaline gitmek isterseniz Bing’e ‘New York Broadway Musical’ yazdığınızda en solda bildiğiniz klasik sonuçlar gelecek ancak ortadaki sütunda Bing size kendi partner listesinden bir müzikal eleştirmenin ya da bilet ofisinin sitelerini getirecek. En sağdaki sütunda ise, sosyal ağlardaki arkadaşlarınızdan daha önce Broadway’de müzikale gittiklerini işaretleyenlerin ya da albümlerine müzikal fotografı koyanların listesi gelecek ve böylece siz onların bilgilerinden yararlanacaksınız hatta onlardan bir mesajla izlenim ve önerilerini alabileceksiniz.
Hizmetin Google’dan en büyük farkı ise, Google, sosyal medya entegrasyonunu sadece kendi Google+ hizmeti ile gerçekleştiriyorken, Bing şimdilik Facebook ve Twitter’daki kişisel ağınızdaki ilişkin bilgileri getirmekte. Ancak Microsoft yetkilileri çok yakında Quora, LinkedIn, FourSquare ve Google+’dan da sonuçları getireceklerini belirtiyorlar. Tasarım olarak son derece kullanıcı dostu ve işlevsel bir düzenlemeye sahip hizmetin performansını henüz açılmadığı için bilemiyoruz. Test edenler içinde searchengineland.com gibi henüz yeterli bulmayanlar da var, theverge.com gibi eksiklerine rağmen beğenenler de... Açık olan şu ki, Bing vaad ettiklerinin bir kaçını bile hayata geçirirse, arama motoru pazarında güçlenecek.
Bing’in bu hamlesine ilişkin en merak edilen husus ise, dünyanın en büyük sosyal medya verilerine sahip olan Facebook’un böyle bir işbirliğini nasıl kabul ettiği. Her ne kadar Microsoft hissedarları arasında yer alsa da, geçtiğimiz sene arama teknolojileri konusunda önemli bir kaç patent alan Facebook’un gelecek projeksiyonunun bu denli hayati bir parçasını tamamen Bing ile çözümlemesi çok mantıklı görünmüyor. Akla gelen en yakın olasılık, Facebook’un önümüzdeki günlerde yapılacak halka arzı öncesinde kamuoyunda oluşan olumsuz havayı Microsoft gibi bir devle yaptığı işbirliğini de öne sürerek dağıtması ve yatırımcılara olumlu bir mesaj vermesi olabilir. Ancak orta vadede bu ikilinin yollarının ayrılması durumunda bile artık Sosyal Arama konusunda Google ve Facebook’un yanında bir de Bing’i dikkate almak gerekecek. Rekabetin gidişatını ise, bu alandaki oyuncuların toplayacakları kullanıcı verilerinin genişliği ve derinliği belirleyecek. Sahi, bu üçünden daha geniş ve derin kullanıcı verilerinin üzerine oturup hala kış uykusunda olan birileri daha vardı ama ben de onları unuttum, galiba onlar da kendilerini...
'5 yıl sonra Google ve Facebook yok!'
İnternet’in geleceği, açık ve ücretsiz web siteleri ile kapalı ve ücretli mobil uygulamaların arasındaki mücadelenin sonucuna mı bağlı?
Yukarıda okuduğunuz başlığın ana fikri, bana değil Forbes dergisinin internet blogunda yazan Eric Jackson'a ait. Jackson, geçen hafta kaleme aldığı 'İşte Google ve Facebook’un önümüzdeki 5 yıl içinde tamamen yok olacak olmasının nedenleri' başlıklı yazısında özetle, İnternetin gelişim dönemlerini web1.0 ve web2.0 olmak üzere tarihsel bir kronolojiyle sıralıyor ve bir sonraki dönemin ise artık web üzerinde değil mobil cihazlar üzerinde şekilleneceği öngörüyor. Yazının sonlarında da, dünyada artık mobilleşme trendine ayak uyduramayanların tutunamayacağını ve Google ve Facebook’un mobil konusundaki ‘başarısızlıklarını örnekleriyle ortaya koyarak’ bu firmaların mobilleşen İnternet döneminde en fazla 5 sene içinde silineceğini iddia ediyor. Okumayı bitirdiğimde zihnimde ‘Şair burada bildiğin saçmalamış!’ yargısını belirdi. Bu yargımı pekiştirmek için yazarın özgeçmişine baktığımda Stanford ve Columbia Üniversitelerinden alınan parlak diplomalar ve çeşitli İnternet girişimlerine patron ve yönetici olarak geçirilmiş görkemli bir kariyerle karşılaştım. Böylesi bir kariyerin sahibi için, web döneminin bu kadar kolay sonlanacak ve mobilleşmeye geçiş bu kadar pürüzsüz mü ilerleyecek ve hatta şu anda milyarlarca insanın hemen her gün gündemine giren Google ve Facebook bu denli kısa sürede nasıl bitecekti? Hele hele web’in öncesindeki dönemden gelen Microsoft, IBM gibi firmalar hala ayakta ve dönüşüm sürecine ayak uydurma çabasındayken. Açıkçası yazarının geçmişiyle çelişen bu yazının neden kaleme alındığını hala merak ediyorum ancak yazıyı okumamı öneren sevgili Özgür Uçkan’ın geçen hafta Kadir Has Üniversitesi’ndeki Yeni Medya Konferansı'nda yaptığı ‘Yeni Medya; Yeni Yurttaş, Yeni Siyaset’ başlıklı sunumu ile yıllardan beri izlediğim mobil ve internet sektörleri arasındaki rekabete dayalı yaklaşımlarını da göz önüne alarak şöyle bir değerlendirme canlandı kafamda: Kişisel gözlem ve deneyimlerime göre, İnternet (siz web de diyebilirsiniz) ilk çıktığı 90lı yıllardan itibaren ağırlıkla açık, özgür, anonim, sınırsız ve bedava gibi sözcüklerle algılanan bir ortam. Mobil ise daha kişisel, kapalı, sınırlı ve pahalı algılarıyla yerleşti kafalara. Özgür Uçkan, geçen haftaki sunumunda son dönemde İnternet’in geleceği ile ilgili 2 farklı yaklaşımın oluştuğunu bunun ilkinin bu ağa daha dağıtık ve bağımsız bir yapıyı getirecek ve kullanıcılara daha fazla özgürlük vaad eden sosyal temelli decentralizasyon, ikincisi ise İnternetin fazlasıyla açık yapısını bulut bilişim sistemleri ve izleme sistemleriyle daha merkezi hale getirmeyi amaçlayan ticari temelli supercentralizasyon. Tüm bunları Eric Jackson’un yazısının argümanlarıyla birleştirince karşımıza çıkan resim, bir tarafta Google, Facebook gibi firmaların hizmetleri ile şekillenen açık ve ücretsiz web sitesi tabanlı sosyal ağırlıklı bir yapı, diğer tarafta ise Apple gibi cihaz üreticileri, Telekom operatörleri ve uygulama geliştiriclerin oluşturduğu akıllı mobil cihazların üzerinde şekillenmekte olan ve butonlarla sembolize edilen kapalı, ücretli ve ticari ağırlık bir uygulamalar (apps) dünyası. Anlaşılan Jackson da tezini ikinci tarafın ağırlık kazanacağı ve birinciyi yok edeceği argümanına dayandırmış.Tabii gelecekte ne olacağı bilinmez ve Eric Jackson belki de haklı çıkar. Ama inşallah haklı çıkmaz. Çünkü öyle bir senaryoda İnternet’in sanal bir alışveriş merkezinden farkı kalmaz. İnsanların ağırlıkla ceplerindeki paraya göre kabul göreceği, parası olmayanların nimetlerinden yararlanamayacağı ve ‘ezik’ olarak değerlendirileceği bir İnternet, insanlık tarihinin en hakkaniyetsiz yaşam alanı olur. Ancak son tahlilde sanal dünyanın geleceği de, internet toplululuğunun kullanıcı ya da tüketici kimliğinden hangisini tercih edeceğine göre şekil alır.
Mobil'i Yeniden Düşünmek
Bir tarafta cephelerini mobil dünyaya genişleten İnternet oyuncuları, öte tarafta ise hareket alanları sınırlanan mobil iletişimin devleri..Doksanlı yıllardan itibaren 10 yıl kadar kesintisiz izlediğim Dünya Mobil İletişim Kongresi (MWC) etkinliği, sektörden uzak durduğum son 8-9 yıldan bu yana farklı bir hal almış. Mobil İletişim Sektörü’nün kuruluş yılları olan 90ların ilk yarısında mobil operatörler, telefon üreticileri ve düzenleyici kurumların işbirliğiyle başlatılan etkinliğin amacı, bir önceki yılın genel bir değerlendirmesini yapmak, sorunları tartışmak ve geleceği planlamak olarak tarif edilebilir. Organizasyonun ilk yıllarında, dünyanın en ileri teknolojilerini yaratan, bulan, geliştiren ve kullanan sektör, elde ettikleri devasa gelirlerin uzun yıllar keyfini de sürdü. Ancak bu ‘Lüküs Hayat’ dönemi, 2000li yıllardaki küresel krizler ve mobil internet olgusunun rasyonel bir tabana oturtulamaması yüzünden bir duraklama dönemine girdi. 2012 itibarıyla yıllık birkaç trilyon dolar civarında toplam iş hacmine ulaşılmasına karşın, düşen kar marjları ve internet sektörüyle yakınsama sonucu pazara giren Apple, Google ve Facebook gibi ‘yeni’ oyuncular, sektörün eskilerinde ciddi bir gelecek kaygısı yaratmış durumda. Bugün gelinen noktada, mobil iletişim kavramının yeniden ele alınması ve konumlandırılması bir zorunluluk.
Geçtiğimiz günlerdeki MWC2012 etkinliğinde işte bu koşullar altında biraraya geldi mobil iletişim sektörü. Arada geçen yıllarda eski oyuncuların kimi tamamen sektörden çekilmiş, kimi faaliyet alanını daraltmış, kimi ise yeni koşullara göre kendisini yapılandırmaya çalışıyor.
Mobil telefon pazarında uzun yıllar once yükseldiği liderlik konumunu son yıllardaki değişimlere karşın hala sürdüren Nokia da, bu son kategoriye girenlerden.
Şirket, telefon pazarının trendlerini uzun yıllar tek başına belirlese de, son yıllarda telefonların akıllanarak internete girmesi trendinde zorlu rakiplerle karşı karşıya. Özellikle son bir kaç yıldır Apple’ın yepyeni bir sunumu olan, dokunmatik ekranlı ve uygulama sayısı zengin iPhone ve iPad deneyimi, Samsung’un görselliği yüksek Galaxy serisi ve HTC firmasının fiyat/performans oranı yüksek modelleri karşısında rekabette zorlanan Nokia, geçmişteki olumlu, olumsuz tüm deneyimlerinden yola çıkarak yeni bir oyun planı ile çıkıyor tüketicinin karşısına. Bu oyunun ilk adımı olarak, halihazırda lideri olduğu orta ve alt gelirli tüketici kitlesini 95 Euro civarı ekonomik fiyatlı ASHA modelleriyle akıllı telefon deneyimiyle tanıştırmayı ve bu telefonlar üzerinden sunacağı uygulamalarla bu segmentteki liderliğini pekiştirmeyi hedefliyor.
Şirket bir ikinci adım olarak, en çok zorlandığı üst gelir segmentinin ilgisini bu yıl içinde piyasaya süreceği LUMIA serisi akıllı telefonlarla çekmeyi hedefliyor. Bunun için Windows Phone işletim sistemini seçerek bu alanda rakiplerinin IOS ve Anroid tabanlı telefonlarına alternatif olmayı planlıyor. Nokia’nın bu planlarında başarılı olabilmesi için en kritik husus ise, rakiplerinin oldukça iyi durumda olduğu uygulamalarda. Halihazırda App Store’dan yaklaşık 25 milyar, Android Market’ten ise 10 Milyarı aşkın uygulama indirilmiş durumda. Tüketicinin hayatını kolaylaştırdığı için telefon seçiminde giderek daha önemli bir unsur haline gelen bu hususta, Nokia’nın yerel bazda uygulama geliştiricilerle yapacağı işbirlikleri pazardaki geleceğini belirleyecek önemde. Şirketin halihazırda pazarın ‘zihin lideri’ olması bunun için büyük bir avantaj ancak rakiplerine yetişmek için ciddi bir çaba ve uygulama geliştiriciler için rakiplerinden farklı destek ve işbirliği adımları atması gerekli. Kuracağı eko-sistemin büyüklüğü oranında Nokia, mobil iletişimin yeni biçimlendiği alanda yerini alacak.
Bu yıl, eski oyuncular dışında mobil iletişim dünyasına adımını atan ve sektörün eskileriyle hem rekabet hem de işbirliği arayan yeni internet oyuncuları da dikkat çekti. Bunların başında da Facebook geliyor.
Etkinlikte bir sunum yapan şirketin teknik patronu Bret Taylor, toplam 845 milyon abonelerinden 425 milyonunun Facebook’a mobil telefonları üzerinden bağlandığını ve bu doğrultuda mobil alanın güçlü oyuncularıyla işbirliği yapmak istediklerini söyleyerek sektöre bir zeytin dalı uzattı. Hatta bunun ilk somut adımı olarak da, Facebook platformu üzerinden yapılacak alım satımların telefon faturası üzerinden tahsil edilmesiyle ilgili bir kaç küresel GSM operatörüyle başladıkları projeye ilişkin bilgi verdi.
Evet, mobil iletişim başladığı ilk yıllardan çok daha farklı bir dönüşüme giriyor. Bu dönüşüm sürecinde, İnternetin gidişatını kavrayabilen mobil iletişimciler ile onların güçlü yönlerinden faydalanma becerisi gösterebilen internet oyuncularının hatları hep açık kalacak, diğerlerininki ise kapsama alanı dışına çıkacak!
Masum değiliz hiçbirimiz
Yeni Medya, sonu gelmeyen kişisel bilgi ve mahremiyet ihlalleriyle bindiği dalı kesiyor!
Sosyal Medya camiası, geçtiğimiz hafta içinde yine ve yeni bir ihlal skandalı ile çalkalandı. Skandalın başrolünde ise, sadece akıllı cep telefonları üzerinden hizmet veren ve kendini ‘yakın arkadaşlar arası paylaşımların yer aldığı özel sosyal medya’ olarak konumlayan Path.com vardı. Yenilediği şık arayüz tasarımının da yardımıyla son 2-3 ay içinde 2 milyon kullanıcıya ulaşan hizmet, meğer bu abonelerin telefon rehberlerini kendi veritabanlarına kaydetmekteymiş. Arun Thampi adlı bir hacker tarafından farkedilip ortaya çıkartılan bu skandal sonrası bir açıklama yapan Path’in patronu Dave Morin, ‘aslında bu işlemi Instagram, Foursquare ve Facebook gibi hizmetlerin de yaptığını, kendi amaçlarının ise ‘her üyesinin kişisel telefon rehberindeki diğer Path üyelerini saptamak’ olduğunu söyleyerek kamuoyundan özür diledi. Geliştirdikleri yeni güncellemede bu kayıt işlemini artık kullanıcının izniyle yapacaklarını söyleyen Path (bendenizin de dahil olduğu) aboneleri nezdinde ne kadar inandırıcı oldu ya da daha önce neden böyle bir izin prosedürü yoktu bilemiyoruz ama bildiğimiz bunun kullanıcıların mahremiyetini ihlal eden ne ilk ne de son olay olduğu.
Geçtiğimiz Nisan ayında ABDli iki bilişim uzmanı, iPhone ve iPad cihazları üzerinde kullanıcıların konum bilgilerini kesintisiz kaydeden Apple firmasının gizli bir yazılımını tespit etti. Yazılım, herhangi bir kullanıcı telefonu kullanmaya başladığı andan itibaren onun ne zaman nereye gittiği, nerelerde ne kadar süreyle kaldığı ve günlük yaşamında hangi rotaları kullandığı gibi tüm veriyi kaydediyordu. ABD kamuoyunda ‘Locationgate’ olarak anılan bu skandala Sivil Toplum Kuruluşları ile Senato temsilcilerinin verdikleri tepkiler sonucunda Apple, bu yazılımı kaldırarak elde edilen tüm veriyi de sileceğini, bu tip bir yazılım geliştirme konusunda gelecek için bir planları olmadığını ve yapacakları her türlü işlem için kullanıcının iznini alacaklarını taahhüt eden bir açıklamayla olayı büyümeden sonlandırdı. Tabii bunlara Google’ın kendi hizmetlerinde kullanıcıdan izinsiz kaydettiği veriler, Maps hizmeti altında piyasaya sürdüğü Street View adlı hizmetin neden olduğu mahremiyet ihlalleri, Facebook’un sürekli değişen mahremiyet ayarları yüzünden kullanıcıların sadece yakın çevreleriyle paylaştıklarını düşündükleri bilgilerin aslında çok daha geniş bir çevre tarafından görülmesi ve şirketin hiç bir veriyi silmemesi gibi vakalar da eklendiğinde, sürekli sansür, SOPA, PİPA gibi otoriter yaklaşımlardan şikayet eden Yeni Medya oyuncularının da aslında o kadar masumane eylemler içinde olmadıkları ortaya çıkıyor.
Kullanıcı bilgilerinin mahremiyeti, bu yeni iletişim ortamının ortaya çıkışından bugüne en çok tartışılan konuların başında geliyor ve geleneksel medya oyuncularının ‘internet bir iftira ve ahlaksızlık yuvası’ şeklinde yönelttiği eleştirilere de temel oluşturuyor. İşin ilginci Yeni Medya devlerinın bu konuda çok daha hassas davranması gerekirken tam tersine kullanıcıyla girdikleri güvene dayalı ilişkileri kendi çıkarlarına suistimal edecek örneklerin daha da arttığını gözlemliyoruz. Aslında bu durumun kullanıcının onlara olan güvenini azalttığının ve uzun vadede de Yeni Medya’ya en çok zararı yine kendilerinin verdiğini ne zaman idrak edecekler, bilinmez! Üstelik tüm bunların üzerine kullanıcılara ‘mahremiyetlerini taahhüt edecekleri’ vaadiyle öyle akıllara zarar sözleşmeler hazırlıyorlar ki, bu uzun metinleri okuyan az sayıda kullanıcı bile bu tip kurnazlıkların şifresini hemen çözüp afişe ediyor ve güven daha da azalıyor. Peki ne yapacağız? İnternetten, mobil iletişimden vazgeçemeyeceğimize göre tüketici olarak haklarımızı savunacağız. Bunu yaparken de ABD’deki EPIC (Electronic Privacy Information Center), EFF (Electronic Frontier Foundation) tarzı Yeni Medya'daki tüketici ihlallerine odaklı sivil toplum kuruluşları kuracağız ve bu tip ihlaller karşısında haklarımızı arayacağız. Gerekirse bu firmalarla hukuksal yollardan ve sosyal medya üzerinden mücadele edeceğiz.
Kullanıcı bilgilerinin mahremiyeti, bu yeni iletişim ortamının ortaya çıkışından bugüne en çok tartışılan konuların başında geliyor ve geleneksel medya oyuncularının ‘internet bir iftira ve ahlaksızlık yuvası’ şeklinde yönelttiği eleştirilere de temel oluşturuyor. İşin ilginci Yeni Medya devlerinın bu konuda çok daha hassas davranması gerekirken tam tersine kullanıcıyla girdikleri güvene dayalı ilişkileri kendi çıkarlarına suistimal edecek örneklerin daha da arttığını gözlemliyoruz. Aslında bu durumun kullanıcının onlara olan güvenini azalttığının ve uzun vadede de Yeni Medya’ya en çok zararı yine kendilerinin verdiğini ne zaman idrak edecekler, bilinmez! Üstelik tüm bunların üzerine kullanıcılara ‘mahremiyetlerini taahhüt edecekleri’ vaadiyle öyle akıllara zarar sözleşmeler hazırlıyorlar ki, bu uzun metinleri okuyan az sayıda kullanıcı bile bu tip kurnazlıkların şifresini hemen çözüp afişe ediyor ve güven daha da azalıyor. Peki ne yapacağız? İnternetten, mobil iletişimden vazgeçemeyeceğimize göre tüketici olarak haklarımızı savunacağız. Bunu yaparken de ABD’deki EPIC (Electronic Privacy Information Center), EFF (Electronic Frontier Foundation) tarzı Yeni Medya'daki tüketici ihlallerine odaklı sivil toplum kuruluşları kuracağız ve bu tip ihlaller karşısında haklarımızı arayacağız. Gerekirse bu firmalarla hukuksal yollardan ve sosyal medya üzerinden mücadele edeceğiz.
Tabii böylesi geniş cepheli bir mücadelede bu tip firmaların suistimallerini açığa çıkartabilecek deneyim ve donanımda insanlara ihtiyacımız olacak. Yukarıdaki örneklerde de tasvir ettiğim gibi bu karmaşık sorumluluğun üstesinden gelebilecek insanlara hacker deniyor. Ve hackerlar aslında herhangi bir sistem ya da teknolojiyi onu ilerletmek ve kötü kullanımdan arındırmak adına eleştirel bir gözle inceleyip geliştiren kişilere denir. Elbette onların da içinde bu birikimi iyi veya kötü kullananlar var. Ancak büyük çoğunluğu gazete-TVlerde umacı gibi tanıtılanların aksine dünyanın ilerlemesine büyük katkıda bulunuyorlar ve mahremiyetimizi korumamız için en çok onları doğru anlamaya ve yardımlarına ihtiyacımız var.
İnternet Ekonomisinin Yeni Milyarderleri
Dünyanın en kalabalık sanal platformu Facebook, İnternet tarihinin en büyük halka arzını yapmaya hazırlanıyor!
Finans dünyasının birkaç yıldan beri yolunu gözlediği şirket, nihayet geçen çarşamba ABD Sermaye Piyasası Düzenleme Kurulu SEC’in kapısını çaldı ve gerekli dökümanları teslim ederek 2012’nin en heyecan verici halka arz sürecini başlattı. İşte o andan itibaren küresel finans çevrelerinin bir numaralı gündemi Facebook oldu ve şirketle ilgili çok yönlü ve spekülatif bilgi bombardımanı başladı.Bahar aylarında (büyük olasılıkla Nisan gibi) yapılması planlanan halka arzın sonucunda şirket, piyasadan 5 Milyar dolar nakit sağlamanın yanısıra 100 Milyar dolarlık piyasa değerine ulaşmış olacak. Bu bereketli süreç, şirketi sekiz yıl önce kuran en büyük hissedar Mark Zuckerberg’in servetini 12 milyar dolara yükseltmekle kalmayacak, Facebook çalışanlarını dolar milyoneri ve aralarında U2’nun solisti Bono’nun bulunduğu bir grup erken dönem yatırımcıyı da dolar milyarderi yapacak. California Valiliği bile, vergilerle 9.2 milyar dolara ulaşacak bütçe açığını bu yeni Facebook zenginlerinin halka arz sonrası ödeyeceği toplamı yüz milyonlarca doları bulacak vergileriyle kapatmak için şimdiden kolları sıvamış durumda. Dünyanın dört bir yanından çok sayıda yatırımcı ise, tüm bu gelişmeleri yakından izleyerek halka arza ilişkin bir yaklaşım geliştirme çabası içinde. Peki Facebook hisseleri almalı mı, almamalı mı? Bu sorunun yanıtını bulabilmek için şirketin içinde bulunduğu ortamı ve dinamiklerini iyi analiz etmek gerekiyor. Ancak bunu Sanayii Çağı’nın bol rakamlı (çoğu zaman da analitik değil palavra olan) projeksiyonlarıyla değil bu yeni çağın sosyal ve girişimcilik ruhuna uygun vizyoner perspektifiyle değerlendirmek daha anlamlı. Facebook’u uzun zamandır takip eden ve halka arza ilişkin ilginç değerlendirmelerde bulunan Time.com’dan Sam Gustin, şirketin (Google, Yahoo gibi İnternetin ilk döneminde yıldızı parlayan rakiplerinden farklı olarak) geliştirdiği kullanımı kolay platform ile, insanların birbirlerine zaman-mekan sınırlaması olmaksızın bağlanabildiği ve bilgi, duygu ve düşüncelerini paylaşmalarına olanak tanıyan yeni bir medya oluşturduğunu belirtiyor. Gustin, şirketin başarısının altında, demokratik, meritokratik ve her türlü paylaşımı süratle yayabilen yapıdaki bu sosyal etkileşim platformu sayesinde, insanların daha açık, şeffaf ve birbirine bağlanabilir (connected) hale gelmesini gösteriyor.
Kimi çekincelerim olsa da temelde yazarın görüşlerine katılıyorum. Her ne kadar sansür, mahremiyet ve gizlilik ihlalleri konusunda ciddi bir sabıkası olsa da bu, Facebook’un insanlığı internetin ikinci aşaması olan sosyal medya dönemine sürükleyen şirket olduğu gerçeğini değiştirmez. Halihazırdaki 845 milyon aylık ve 432 milyon günlük aktif abone sayıları ve 3.8 Milyar dolar 2011 yılı geliri de bunu kanıtlıyor. İki-üç istisna dışında bu yeni iletişim ortamında faaliyet gösteren hiç bir şirketin henüz rüyasında bile göremediği rakamlar bunlar. Zaten Zuckerberg de, halka arz talebi için SEC'e yazdığı mektupta bu dönemin daha başında olduklarını ve alınacak çok yol ve değerlendirilecek pek çok fırsat olduğunu söylüyor. Facebook’u diğer tüm rakiplerinden farklı kılan ise, bu çok bilinmeyenli yolu girişimci bir ruhla keşfetmeye çalışmaları ve yaptıkları keşiflerle platformlarını sürekli yenileyerek doğru yönde hızla ilerlemeleri. Geçen aylardaki F8 etkinliğinde duyurdukları yeniliklerle ‘yetişti, yetişiyor!’ denilen Google+ ile arayı ciddi biçimde açmaları bunun en iyi örneklerinden. Daha piyasaya tam olarak sürmedikleri sosyal arama, Facebook Credits, vd. bir çok yeniliğin ve en önemlisi uygulama geliştiriciler açısından cazip eko sisteminin de bu rekabette onlara anlamlı avantajlar sağlayacağı da aşikar. Sonuç olarak Facebook halka arzının, bu yıla damgasını vuracak bir finansal gelişme olacağı kesin. Şirketin gelecekte hangi noktaya geleceğini şimdiden bilmek imkansız ama merak edenler şu örneğe bakarak bir kıyaslama yapabilir; Bundan 8 yıl önce sadece bir arama motoru ve test aşamasında bir e-posta servisi olan Google, 23 Milyar dolar pazar değeri ile halka arz edildi. Peki bugünkü değerinin ne kadar olduğunu biliyor musunuz?
Birilerinin canı SOPA istiyor
ABD’de ‘telif ihlallerini önlemek’ amacıyla Kongre’nin gündemine alınan yasa tasarıları, internet kuşağını ayağa kaldırdı!
Bu hafta bir dizi toplantı ve konferans için geldiğim New York’un Manhattan bölgesinde gezinirken bir kaç yüz kişilik bir gösterici grubuna rastladık. Uzaktan ‘Wall Street’i işgal et!’ protestocuları olduğunu düşündüğüm gruba yaklaşıp pankartlara bakınca farklı bir durumla karşılaştım ve günün anlam ve önemini bir kez daha hatırlayıverdim; 18 Ocak Çarşamba yani ABD Kongresi’nde ‘internetteki telif ihlallerini önlemek’ amacıyla gündeme alınan SOPA (Stop Online Piracy Act) yasa tasarısını protesto günü!
Kalabalığın ses uyumuna aldırmaksızın haykırmaya çalıştığı ‘Sansür değil inovasyon istiyoruz!’ gibi sloganlar, cadde ahalisi tarafından farklı duygularla karşılandı. Her ne kadar etraftaki akranları sempatiyle baksa da yaşı ortanın üzerinde olanlardan kimisinin yüzünde şaşkınlık ve yer yer öfke vardı. Peki zamanlarının çoğunu internette geçirdiğini ve hayatların sokağa çıkıp slogan atmamış olduklarını tahmin ettiğim bu genç insanların derdi neydi?
ABD film ve müzik endüstrisinin ‘büyük maddi kayıp’ iddiasıyla yıllardır sürdürdüğü siyasi lobi faaliyetlerinin sonucunda geçtiğimiz aylarda ABD Kongresi’de gündeme alınan SOPA tasarısı yasalaşırsa, şuradaki videodan görsel olarak da izleyebileceğiniz gibi ABD Hükümeti;
ABD film ve müzik endüstrisinin ‘büyük maddi kayıp’ iddiasıyla yıllardır sürdürdüğü siyasi lobi faaliyetlerinin sonucunda geçtiğimiz aylarda ABD Kongresi’de gündeme alınan SOPA tasarısı yasalaşırsa, şuradaki videodan görsel olarak da izleyebileceğiniz gibi ABD Hükümeti;
1) ABDli bir firmanın hak sahibi olduğu bir içeriğe ilişkin ‘telif ihlali’ yaptığı kuşkusu olan yurt içi ya da yurt dışı kaynaklı internet sitelerinin alan adlarını kullanmalarını engelleyebilecek,
2) ABD orijinli arama motoru, sosyal medya, wiki ya da blog platformlarında bu ‘korsan’ siteye herhangi bir şekilde link verilmişse onlar hakkında ‘telif ihlaline yardımcı olmaktan’ yasal soruşturma başlatıp dava açtırabilecek,
3) Söz konusu sitelerin ABD kaynaklı tüm kredi kartı, bağış ve finansal kuruluşlar üzerinden yaptığı para akışını kestirebilecek,
4) Bu sitelerden ‘korsan’ içerik indirenlere de 5 yıla kadar hapis cezası verilebilecek.Eğer ‘korsan’ site bütün bunlara karşın hala başka alan adlarıyla faaliyetini sürdürmeye devam ederse , bu sefer de yine Kongre’de yasalaşmayı bekleyen başka bir madde ile sitenin IP adresini (Internet numarası) bloklayacak yeni bir düzenleme olan PIPA (Protect IP Act) ile işi tamamen bitirilecek.
İşte bu ölçüsüzlük nedeniyle 18 Ocak günü Google, Wikipedia, Wordpress ve Blogspot tasarıyı protesto için sitelerini kapattı ya da sanal eylemler yaptı. Facebook’un kurucusu Mark Zuckerberg’in ‘Biz artık internetin karşısında değil yanında yönetimler istiyoruz!’ konulu mesajına (bu yazının yazıldığı an itibarıyla) Facebook’ta 500.000 kişi tarafından destek verildi ve 100.000 yakın kişi tarafından paylaşıldı. Bunun da ötesinde, özellikle Google ve Wikipedia'nın öncülük ettiği kampanyaların sonucunda gençlerin öfkesi konuyu tek taraflı dinleyerek tamamen eğlence endüstrisinin haklarından yana bir tasarı hazırlayan Kongre üyelerine yöneldi. Bunun sonucunda bazı üyeler tasarıdan imzalarını çekti. Obama’nın sözcüsü de yasayı değerlendimeye aldıklarını ve internet özgürlüklerini kısıtlayacak hiç bir yasaya onay vermeyeceklerini açıkladı.Dijital dünyanın fırsatlarından yararlanarak kendi içeriklerini bu yeni dünyada nasıl satacağını araştırmak ve interneti anlayarak genç kuşağı bilinçli kullanıma yöneltmek yerine ihtişamlı hayatım sürsün kaygısıyla sansüre sarılanlara yeni kuşak giderek daha fazla direnmeye başlıyor. Bundan sonraki her adımın daha fazla tepkiyle karşılaşacağını kimse aklından çıkartmasın.
Zaten yasada adı yazılmasa da ‘korsan’ sözcüğüyle kastedilen The Pirate Bay sitesi hemen bir açıklama yaparak ‘Bizi Suudi Arabistan ve İran’daki sansür bile durduramadı. ABD de benzeri kaderi yaşayacak. Sorununuzun çözümü İnternetlerin özgür bırakılmasında!’ şeklinde bir açıklamaya ile meydan okumayı sürdürdü. Protesto günü boyunca konu ABD medyasında epey geniş yer aldı ancak onların da büyük bir kısmı yasa tasarısına destek veren medya grupları olmalarına karşın (belki izleyici tepkilerinden çekindikleri için) olayı her iki yönüyle de işlemeye çalıştılar. Genel tema; SOPA'nın Google'ın başını çektiği Yeni Medya'nın Hollywood ve Rupert Murdoch ile sembolize edilen Geleneksel Medya ile karşı karşıya getirdiği şeklinde idi. Gün boyunca medyada izlediğim en ilginç anektod ise Bloomberg TV’nin teknoloji editörü ile tasarıya destek veren Hollywood şirketlerinin temsilcisi Avukat Miles Feldman arasında geçti; Editör, avukata şu soruyu sordu: ‘ Şimdi bir internet kullanıcısı Micheal Jackson’un şarkısını indirirse 5 yıl hapis yatacak ama onun öldürmekle suçlanan doktoruna verilecek ceza en çok 4 yıl. Bunu nasıl açıklıyorsunuz?’ Soruya Feldman: 'Evet, aslında burada biraz ölçüsüz olmuş ancak maddi kayıplarımız da büyük!' mealinde bir yanıt vermeye çalıştı ama izleyenleri pek de tatmin etmedi doğrusu.Evet, bu soruya Hollywood ve geleneksel medya erbabının yanıtlarını bizler de merak ediyoruz! Ama lütfen şu aşağıdaki gibi komik reklam ve sloganlarla ya da şöyle tepeden bakan mal sahibi tavırlarıyla değil; karşısındakini anlamaya ve izleyicisi olan o kitleyle kucaklaşmaya çalışan iki paydaş gibi lütfen!
Facebook hayatınıza talip oluyor!
Rakipleri ‘geçtik, geçiyoruz’ derken, dünyanın en büyük sosyal medya platformu açıkladığı yeniliklerle level atladı!
22 Eylül Perşembe günü Türkiye dahil dünyanın dört bir yanından 100 binin üzerinde online insanın gözü kulağı tek bir kişiye kilitlenmişti; Mark Zuckerberg! 14 Mart 1984 doğumlu bu gencin, kendi arzu ve ihtiyaçları doğrultusunda geliştirdiği Facebook, bugün itibarıyla 800 milyon kullanıcı ile dünyanın en kalabalık sosyal medya platformu haline geldi ve şirketin piyasa değeri de 80 milyar dolara yükseldi. Aslına bakarsanız Eylül başında gelen bu olumlu finansal haberler, son aylarda özellikle en büyük rakibinin piyasaya sürdüğü Google+ servisinin yükselişi nedeniyle strese giren firma yöneticilerini bir parça olsun rahatlatmıştı. Ancak asıl büyük hamle için tüm Facebook camiası 22 Eylül günü Zuckerberg’in Facebook F8 etkinliğinde sahneyi aldığı o ana konsantre olmuştu. Zuck, konuşmasına her zamanki rahat tavırlarıyla kısa bir giriş yaparak başladı ve hemen ardınan Facebook’un uzun zamandır üzerinde çalıştığı yeni servisini açıkladı; Timeline yani Zaman Tüneli. Büyüklerimizin günlük defterleri ve fotograf albümleri sayesinde yarım yamalak becerebildikleri ‘geçmişi anımsama’ eylemini, 21. Yüzyılın dijital yazı, fotograf, müzik, film, haber ve hatta lokasyon gibi sayısal araçlarıyla neredeyse her eyleminizi anı olarak kaydedilebilir hale getiriyor ve bunları kronolojik bir arayüzle size sergiliyor Facebook. İşte o anda, geçtiğimiz haftalarda zırt-pırt değişen sayfa ve yenilikleriyle kullanıcıları canından bezdiren platformun tüm olumsuzluklarını unutup, o sayfaların müthiş görselliğinin büyüsüne kapılıyor insan.
Open Graph özelliğinin ilk kullanımı geçen yıl ‘beğen’ butonu olarak ortaya çıkmış ve Facebook’un internetin en ücra köşelerine yayılmasını sağlamıştı. Open Graph şimdi bunu bir adım daha öteye götürüyor ve Facebook hizmetlerinde beğen sözcüğü dışında yerine aklınızdan geçen sözcüğü hatta cümleyi tanımlamanıza olanak sağlıyor. Böylelikle örneğin; müzik için ‘çal’, film için ‘oynat’ ve hatta beğenmediğiniz bir dizi için ‘berbat’ butonları hazırlayıp internetin hemen her yerine beğen butonu gibi basit bir biçimde yerleştirebiliyorsunuz. İnsanların internet üzerinde duygu ve düşüncelerini daha rahat ifade etmesine olanak tanıyan bu butonlar bile başlı başına bir devrim.
Ancak Facebook, tam bu noktadan sonra, kullanıcıların tüm bu özellikleri yazı, ses, haber, müzik, film, dizi gibi içerikler üzerinde kullanabilecekleri zengin uygulamaların demosuyla bizleri yine şaşkınlığa sürüklüyor. Guardian, Netflix, Spotify, Hulu ve yüzlerce içerik firmasının uygulamaları üzerinden insanların nasıl sosyalleşeceklerini anlatıyor. Örneğin: Sağ üst köşede yeni açılan pencerede bir arkadaşınızın müzik dinlediğini gördüğünüzde yapmanız gereken o cümleye tıklamak ve müziği dinlemek. Beğenirseniz bunu arkadaşınızla paylaşmanız hatta sohbet etmeniz bile mümkün.
Özetle Facebook, yaptığı bu atakla rakiplerinden ciddi biçimde ileri fırlamış hatta internette yeni bir dönem başlatmış durumda. Kişisel kanaatim onu durduracak şey, ne Google ne de Twitter; sadece ama sadece internet kullanıcılarının, onlardan hayatlarının her anını talep eden Facebook ile bir ömrü paylaşıp paylaşmayacaklarına ilişkin iradeleri!
Aksi takdirde internet=facebook dönemine doğru hızla yol alacağız!
Yeni Başlayanlar için Sosyal Medya
Birey olarak hangi sosyal medyayı nasıl kullanmalıyız? İşte sanal yaşamı kolaylaştıracak kimi ipuçları...
Yeryüzünde 1 milyarı aşkın internet kullanıcısının, her türlü duygu ve düşüncelerini yazı, ses, resim veya video şeklinde paylaşabildiği, ortak paydaları olan kişilerin çeşitli grupların çatısı altında buluşabildiği, beraber oyun oynadığı ve müzik dinlediği sosyal medya insanların adeta paralel bir yaşam alanı haline geldi.
Görselin alındığı blog için tıklayın.
Facebook’ta gerçek kimliğimizle zaman-mekan sınırlaması olmaksızın oluşturduğumuz çevre ile mesajlaşama, yazı, müzik ile video paylaşımları ve oyun üzerinden sosyalleşebiliyor,
Blogger , WordPress ya da hafif.org'da duygu ve düşüncelerimizi sanal bir günlüğe döküyor ve okurlarla paylaşıyor,
Twitter’da beğendiğimiz insanların paylaşımlarını takip edebiliyor ve onlarla kimi zaman birebir etkileşimde bulunuyor,
Youtube, Vidivodo ve Vimeo'da beğendiğimiz ya da kurguladığımız videoları paylaşıyor, izliyor ya da beğeniyor,
FriendFeed’de çeşitli paylaşımlar çerçevesinde tanıdık-tanımadık herkesle tartışmalar yapabiliyor,
Flickr, Tumblr ve Instagram’da fotograflarımızı paylaşabiliyor ve bunlara ilişkin beğeni ve yorumları alabiliyor,
Foursquare'de gittiğimiz mekanlarda 'şu anda buradayım' diyebiliyor ve bu mekanlar ilişkin değerlendirmeleri okuyabiliyor ve paylaşabiliyor,
Last.Fm ve FFtunes'da beğendiğimiz müzikleri dinliyor ve müzik listemizi arkadaşlarımızla paylaşabiliyor,
ve nihayet LinkedIn’de iş çevremizden oluşturduğumuz kişisel ağımızda işle ilgili paylaşımlarda bulunuyor, özgeçmişlerimizi güncelliyor ve bu ağ üzerinden iş veya eleman arıyoruz.
Önümüzdeki seçeneklere her geçen gün eklenen ve eklenecek yenileri ile birlikte internet kullanıcılarının da kafası giderek karışmaya başladı ve ¨Bu kadar çok sosyal medya servisine üye olmak zorunda mıyım?¨, ¨Hangi sosyal medyayı nasıl kullanmalıyım?¨ gibi sorular zihinleri bulandırmaya başladı. Bu ve benzeri hususlara ışık tutmak amacıyla kendi gözlemlerim ve iletişimde bulunduğum kişilerin deneyimlerinden yola çıkarak minik bir değerlendirme hazırlamaya çalıştım.
Facebook, LinkedIn, FourSquare gibi sosyal medya servislerinde kişisel sosyal ağ kurabilmenin yöntemi, ‘ağınıza dahil olacak ya da ağına dahil olacağınız kişiyle karşılıklı onaya dayalı bir mutabakat sağlanmasıdır’. Bunun işaret ettiği husus ise, paylaştığınız bilgilerin mahremiyeti açısından bu tür sosyal ağlara tanımadığınız kişileri dahil etmemeniz gerektiğidir.
Ancak Twitter, FriendFeed, Tumblr, Flickr gibi sosyal ağlarda karşılıklı mutabakat değil takip mantığı geçerlidir. Yani siz istediğiniz kişiyi sosyal izleme ağınıza alıp paylaşımlarını takip edebilirsiniz ancak onun da sizi izlemesine gerek yoktur.
Her ne kadar sosyal medya platformları çeşitli mahremiyet kademeleri olanağı sunuyorsa da, kullanıcıların çoğu bundan habersiz olduğu ve bu ayarlama belli bir bilgi ve beceri gerektirdiği için bu kurala uyulması mahremiyetiniz açısından önemlidir. Bu biraz da, sosyal medyayı nasıl gördüğünüzle ilgilidir. Eğer eviniz olarak görüyorsanız, evinize kimleri çağırıyorsanız sosyal medya ağınıza onları dahil edin. Ancak sosyal medya sizin için yaşadığınız şehir ya da ülke anlamına geliyorsa, o zaman paylaşımlarınızı ve sosyalliğinizi buna göre esnekleştirin. Yine de sokakta tanımadığınız ya da yeni tanıştığınız kişilerle nasıl bir tavırla iletişiyorsanız burada da benzer bir yaklaşım sergileyin. Ayrıca sanal ortamda insanların fiziksel ortamdan farklı olarak kendilerini her türlü kılığa sokabildiklerini unutmayın ve güvenliğinizi buna göre ayarlayın.
Sonuç olarak sosyal medya, kişinin kendi sosyalleşme ihtiyaçları doğrultusunda şekillendirmesi gereken kişisel bir ağ. Sizler de bu ihtiyaçlarınıza bakın ve hangi sosyal medyanın sizin için ne anlama geldiğini analiz edin ve her sosyal medyadaki davranış biçiminizi buna göre konumlandırın. Bunlara dikkat ettikten sonra gerisi, bu yüz milyonlarca kişi arasından dünyanın öbür ucunda bile olsa eski-yeni arkadaşlarınızı bulmak, onlarla birebir haberleşmek ve karşılıklı acı-tatlı paylaşımda bulunmak, birbirinize sanal hediyeler göndermek, birlikte oyunlar oynamak, kısacası sosyal etkileşimden keyif almaktır:)
Şu İnternet olmasa ne güzel yönetirdim medyayı
Hareket alanları giderek daralan medya patronları yakında böyle laflar ederse şaşırmamak lazım.
Reklamverenlerin internet ve mobil mecralara ayırdığı bütçeler arttıkça reyting, tiraj ve gelirlerindeki düşüş trendi giderek belirginleşen gazete ve televizyonlar, ‘çareyi’ internetin olumsuz yönlerini öne çıkaran haberler yapmakta buluyorlar galiba. ¨Facebook Cinayeti¨ ya da ¨Sanal Tuzak¨ gibi interneti olayın aracı değil de odağı olarak konumlayan manşetler sayesinde internet için ‘genç kuşağın uzak tutulması gereken bir bataklık’ şeklinde bir kamuoyu algısı oluşuyorsa, bunda geleneksel medyanın büyük payı var. Sanki cinayetler Facebook üzerinde işleniyor ya da tuzaklar gerçek dünyada değil de sadece sanal dünyada kuruluyor. Amaç, sadece kötüleme olduğundan ortada ne bir çözüm önerisi var ne de internetin olumlu yönlerini gösterme çabası. Halbuki ne kadar kötülenirse kötülensin, insanların internetten vazgeçebilecekleri zamanları geçtik artık. Peki gazete ve TVler yakın gelecekte ağırlıkla varlıklarını sürdürecekleri bu mecrayı bu kadar olumsuzlamakla bindikleri dalı kesmiyorlar mı? Ne gam, nasıl olsa vizyonları tepedeki yöneticilerinin kariyer ömrüyle sınırlı! Diğerleri mi? Banu Güven, Can Dündar, vb. durumdaki birçok medya ‘yıldızı’ interneti işsiz kaldıklarında geçici bir süre için varlıklarını sürdürecekleri bir yer olarak görüyorlar. Çok eleştirmeme karşın başta Cüneyt Özdemir olmak üzere bu mecranın ruhunu algılayan bir kaç kişi dışında geleneksel medyadaki herkesin arzusu, kendi meslek yaşamları boyunca ‘mevcut düzenin bozulmadan gitmesi’ yönünde. Twitter’da yüzbini aşkın takipçisi ile adeta başlıbaşına bir gazete tirajı yakalayan Ece Temelkuran bile sosyal medyayı ‘ergen muhabbetlerinin yapıldığı yer’ olarak tanımladıktan sonra varın gerisini siz düşünün. Aslında Yeni Medya, özellikle yayıncılıktan farklı işlerle uğraştıkları işler yüzünden eleştirilen medya patronları için fırsatların dolu. Üretilen içeriğin çok fazla farklılaştırılmadan cep telefonu, bilgisayar gibi ekranların tümüne ışık hızıyla gönderilmesini ve milyonların dolaşımına açılmasını sağlayan bir ortam. Geleneksel medyanın bu noktada bir türlü aklının kesmediği husus, buradan nasıl para kazanılacağı. Tek bildikleri ve interneti kötülemek pahasına ısrar ettikleri model ise, ürettikleri içeriği satmak ve reklamdan para kazanmak. Oysa internette, özellikle sosyal medya üzerinde bambaşka bir medya kimliği şekillenmekte. İnsanların etkileşimde bulunabilecekleri sanal meydanlarda bir araya gelme arzusundalar artık. Bu bakımdan üretilen bir içeriğin tek başına okunması, dinlemesi ya da izlenmesi eski önemini yitirmekte. Üretilen içerik ücretsiz ve serbestçe paylaşılabilmeli ve bu sanal meydanlarda binler, onbinler hatta milyonların gündemine girebilmeli. Bu ortamlarda içerik paylaşımının ötesinde müzik de dinlenebiliyor, oyun da oynanabiliyor. Kısacası sanal bir dünya artık bu tip noktalar. Yeni Medyada halihazırda geliştirilen iş modellerinde bu tip sanal paylaşım noktaları aynı zamanda birer reklam mecrası hatta reklamın ötesinde paylaşımlara uygun temalarda ürün ve hizmetlerin satıldığı sanal mağazalar olarak konumlanıyor. Sosyal Alışveriş adı verilen bu yeni kavramda, arkadaş paylaşımı ve önerisi ana motivatör. Bu sanal ortamın Facebook Credits gibi sanal para birimleri bile oluşmaya başladı. Bu noktadan itibaren artık sadece yayıncılık mecrasından değil yayıncılığı da içine alan bir sosyal bilgi ve eğlence platformundan söz etmek daha anlamlı. ‘Facebook varken böyle bir platform kurulabilir mi?’ endişesindeki geleneksel medya erbabına öncelikle internette Sanalika ve Mynet sözcüklerini aratmalarını ya da çocuklarına bu iki sözcüğü sormalarını öneririm! Sonuçta Yeni Medya, içinde yayıncılık, oyun, müzik, sinema, alışveriş gibi bileşenleri olan bir sosyal platform olma yolunda. Eski patronların kafasındaki ise 'baki kalan bu kubbede bir hoş sada'!Google'ın artısı eksisi
