- Posts tagged google
- Explore google on posterous
Arama Motorları Sosyalleşirken...
İnternet’te sosyal arama dönemi başlıyor! Gözler Google ve Facebook’un üzerindeyken sürpriz atak Microsoft’tan geldi!
Geçen yıl hemen hemen bu zamanlarda arama motorlarının geleceğine ilişkin yazdığım bir yazıda ¨bu alandaki asıl rekabetin sosyal medya platformları ile arama motorlarının birbirine entegre edildiği zaman başlayacağını¨ ifade etmiştim. Sosyal Arama adıyla tanımlanan ve web’in bir sonraki dönemine ilk adım olarak da kabul edilebilecek bu kavramı gerçekleyebilecek iki rakibin Google ve Facebook olduğunu da not düşmüştüm o zaman.
İnternet’te sosyal arama dönemi başlıyor! Gözler Google ve Facebook’un üzerindeyken sürpriz atak Microsoft’tan geldi!
Gelecek çabuk geldi ve Google yılın ilk aylarında ’Search, Plus the World’ adıyla sunduğu hizmet sayesinde Google+ sosyal medya platformu üzerinden topladığı bilgileri kendi mekanik arama sonuçlarına entegre etmeyi başardı. Belki kullanıcılar Google+’da çok fazla veri bırakmadıkları, belki de bu alanda yapılan ilk entegrasyon olduğu için, birkaç +1in ötesinde bir deneyim elde edemedik buradan. Ancak geçen seneki yazımızda çok az değindiğimiz bir oyuncu, Microsoft, sürpriz bir hamleyle adeta ‘Sosyal Arama rekabetinde ben de varım!’ dedi! Firma, geçen perşembe günü Bing hizmetine eklediği yeni özelliklerin tanıtımıyla 3 yıl önce girdiği arama motoru alanındaki en önemli atağını yapmış oldu. Şirketin Genel Müdür Yardımcısı Derrick Connell tarafından yapılan demo ve açıklamaya göre Bing, kısa bir süre sonra, yapılan aramaların sonuçlarını 3 ayrı sütunda getirecek. En solda klasik arama motorunun sonuçları, ortada Bing’in önerileri, en sağda ise sosyal ağınızda konuyla ilgili kişi ve sonuçlar yer alacak. Örnekleyecek olursak; New York’a seyahatiniz sırasında bir Broadway müzikaline gitmek isterseniz Bing’e ‘New York Broadway Musical’ yazdığınızda en solda bildiğiniz klasik sonuçlar gelecek ancak ortadaki sütunda Bing size kendi partner listesinden bir müzikal eleştirmenin ya da bilet ofisinin sitelerini getirecek. En sağdaki sütunda ise, sosyal ağlardaki arkadaşlarınızdan daha önce Broadway’de müzikale gittiklerini işaretleyenlerin ya da albümlerine müzikal fotografı koyanların listesi gelecek ve böylece siz onların bilgilerinden yararlanacaksınız hatta onlardan bir mesajla izlenim ve önerilerini alabileceksiniz.
Hizmetin Google’dan en büyük farkı ise, Google, sosyal medya entegrasyonunu sadece kendi Google+ hizmeti ile gerçekleştiriyorken, Bing şimdilik Facebook ve Twitter’daki kişisel ağınızdaki ilişkin bilgileri getirmekte. Ancak Microsoft yetkilileri çok yakında Quora, LinkedIn, FourSquare ve Google+’dan da sonuçları getireceklerini belirtiyorlar. Tasarım olarak son derece kullanıcı dostu ve işlevsel bir düzenlemeye sahip hizmetin performansını henüz açılmadığı için bilemiyoruz. Test edenler içinde searchengineland.com gibi henüz yeterli bulmayanlar da var, theverge.com gibi eksiklerine rağmen beğenenler de... Açık olan şu ki, Bing vaad ettiklerinin bir kaçını bile hayata geçirirse, arama motoru pazarında güçlenecek.
Bing’in bu hamlesine ilişkin en merak edilen husus ise, dünyanın en büyük sosyal medya verilerine sahip olan Facebook’un böyle bir işbirliğini nasıl kabul ettiği. Her ne kadar Microsoft hissedarları arasında yer alsa da, geçtiğimiz sene arama teknolojileri konusunda önemli bir kaç patent alan Facebook’un gelecek projeksiyonunun bu denli hayati bir parçasını tamamen Bing ile çözümlemesi çok mantıklı görünmüyor. Akla gelen en yakın olasılık, Facebook’un önümüzdeki günlerde yapılacak halka arzı öncesinde kamuoyunda oluşan olumsuz havayı Microsoft gibi bir devle yaptığı işbirliğini de öne sürerek dağıtması ve yatırımcılara olumlu bir mesaj vermesi olabilir. Ancak orta vadede bu ikilinin yollarının ayrılması durumunda bile artık Sosyal Arama konusunda Google ve Facebook’un yanında bir de Bing’i dikkate almak gerekecek. Rekabetin gidişatını ise, bu alandaki oyuncuların toplayacakları kullanıcı verilerinin genişliği ve derinliği belirleyecek. Sahi, bu üçünden daha geniş ve derin kullanıcı verilerinin üzerine oturup hala kış uykusunda olan birileri daha vardı ama ben de onları unuttum, galiba onlar da kendilerini...
'5 yıl sonra Google ve Facebook yok!'
İnternet’in geleceği, açık ve ücretsiz web siteleri ile kapalı ve ücretli mobil uygulamaların arasındaki mücadelenin sonucuna mı bağlı?
Yukarıda okuduğunuz başlığın ana fikri, bana değil Forbes dergisinin internet blogunda yazan Eric Jackson'a ait. Jackson, geçen hafta kaleme aldığı 'İşte Google ve Facebook’un önümüzdeki 5 yıl içinde tamamen yok olacak olmasının nedenleri' başlıklı yazısında özetle, İnternetin gelişim dönemlerini web1.0 ve web2.0 olmak üzere tarihsel bir kronolojiyle sıralıyor ve bir sonraki dönemin ise artık web üzerinde değil mobil cihazlar üzerinde şekilleneceği öngörüyor. Yazının sonlarında da, dünyada artık mobilleşme trendine ayak uyduramayanların tutunamayacağını ve Google ve Facebook’un mobil konusundaki ‘başarısızlıklarını örnekleriyle ortaya koyarak’ bu firmaların mobilleşen İnternet döneminde en fazla 5 sene içinde silineceğini iddia ediyor. Okumayı bitirdiğimde zihnimde ‘Şair burada bildiğin saçmalamış!’ yargısını belirdi. Bu yargımı pekiştirmek için yazarın özgeçmişine baktığımda Stanford ve Columbia Üniversitelerinden alınan parlak diplomalar ve çeşitli İnternet girişimlerine patron ve yönetici olarak geçirilmiş görkemli bir kariyerle karşılaştım. Böylesi bir kariyerin sahibi için, web döneminin bu kadar kolay sonlanacak ve mobilleşmeye geçiş bu kadar pürüzsüz mü ilerleyecek ve hatta şu anda milyarlarca insanın hemen her gün gündemine giren Google ve Facebook bu denli kısa sürede nasıl bitecekti? Hele hele web’in öncesindeki dönemden gelen Microsoft, IBM gibi firmalar hala ayakta ve dönüşüm sürecine ayak uydurma çabasındayken. Açıkçası yazarının geçmişiyle çelişen bu yazının neden kaleme alındığını hala merak ediyorum ancak yazıyı okumamı öneren sevgili Özgür Uçkan’ın geçen hafta Kadir Has Üniversitesi’ndeki Yeni Medya Konferansı'nda yaptığı ‘Yeni Medya; Yeni Yurttaş, Yeni Siyaset’ başlıklı sunumu ile yıllardan beri izlediğim mobil ve internet sektörleri arasındaki rekabete dayalı yaklaşımlarını da göz önüne alarak şöyle bir değerlendirme canlandı kafamda: Kişisel gözlem ve deneyimlerime göre, İnternet (siz web de diyebilirsiniz) ilk çıktığı 90lı yıllardan itibaren ağırlıkla açık, özgür, anonim, sınırsız ve bedava gibi sözcüklerle algılanan bir ortam. Mobil ise daha kişisel, kapalı, sınırlı ve pahalı algılarıyla yerleşti kafalara. Özgür Uçkan, geçen haftaki sunumunda son dönemde İnternet’in geleceği ile ilgili 2 farklı yaklaşımın oluştuğunu bunun ilkinin bu ağa daha dağıtık ve bağımsız bir yapıyı getirecek ve kullanıcılara daha fazla özgürlük vaad eden sosyal temelli decentralizasyon, ikincisi ise İnternetin fazlasıyla açık yapısını bulut bilişim sistemleri ve izleme sistemleriyle daha merkezi hale getirmeyi amaçlayan ticari temelli supercentralizasyon. Tüm bunları Eric Jackson’un yazısının argümanlarıyla birleştirince karşımıza çıkan resim, bir tarafta Google, Facebook gibi firmaların hizmetleri ile şekillenen açık ve ücretsiz web sitesi tabanlı sosyal ağırlıklı bir yapı, diğer tarafta ise Apple gibi cihaz üreticileri, Telekom operatörleri ve uygulama geliştiriclerin oluşturduğu akıllı mobil cihazların üzerinde şekillenmekte olan ve butonlarla sembolize edilen kapalı, ücretli ve ticari ağırlık bir uygulamalar (apps) dünyası. Anlaşılan Jackson da tezini ikinci tarafın ağırlık kazanacağı ve birinciyi yok edeceği argümanına dayandırmış.Tabii gelecekte ne olacağı bilinmez ve Eric Jackson belki de haklı çıkar. Ama inşallah haklı çıkmaz. Çünkü öyle bir senaryoda İnternet’in sanal bir alışveriş merkezinden farkı kalmaz. İnsanların ağırlıkla ceplerindeki paraya göre kabul göreceği, parası olmayanların nimetlerinden yararlanamayacağı ve ‘ezik’ olarak değerlendirileceği bir İnternet, insanlık tarihinin en hakkaniyetsiz yaşam alanı olur. Ancak son tahlilde sanal dünyanın geleceği de, internet toplululuğunun kullanıcı ya da tüketici kimliğinden hangisini tercih edeceğine göre şekil alır.
Masum değiliz hiçbirimiz
Yeni Medya, sonu gelmeyen kişisel bilgi ve mahremiyet ihlalleriyle bindiği dalı kesiyor!
Sosyal Medya camiası, geçtiğimiz hafta içinde yine ve yeni bir ihlal skandalı ile çalkalandı. Skandalın başrolünde ise, sadece akıllı cep telefonları üzerinden hizmet veren ve kendini ‘yakın arkadaşlar arası paylaşımların yer aldığı özel sosyal medya’ olarak konumlayan Path.com vardı. Yenilediği şık arayüz tasarımının da yardımıyla son 2-3 ay içinde 2 milyon kullanıcıya ulaşan hizmet, meğer bu abonelerin telefon rehberlerini kendi veritabanlarına kaydetmekteymiş. Arun Thampi adlı bir hacker tarafından farkedilip ortaya çıkartılan bu skandal sonrası bir açıklama yapan Path’in patronu Dave Morin, ‘aslında bu işlemi Instagram, Foursquare ve Facebook gibi hizmetlerin de yaptığını, kendi amaçlarının ise ‘her üyesinin kişisel telefon rehberindeki diğer Path üyelerini saptamak’ olduğunu söyleyerek kamuoyundan özür diledi. Geliştirdikleri yeni güncellemede bu kayıt işlemini artık kullanıcının izniyle yapacaklarını söyleyen Path (bendenizin de dahil olduğu) aboneleri nezdinde ne kadar inandırıcı oldu ya da daha önce neden böyle bir izin prosedürü yoktu bilemiyoruz ama bildiğimiz bunun kullanıcıların mahremiyetini ihlal eden ne ilk ne de son olay olduğu.
Kullanıcı bilgilerinin mahremiyeti, bu yeni iletişim ortamının ortaya çıkışından bugüne en çok tartışılan konuların başında geliyor ve geleneksel medya oyuncularının ‘internet bir iftira ve ahlaksızlık yuvası’ şeklinde yönelttiği eleştirilere de temel oluşturuyor. İşin ilginci Yeni Medya devlerinın bu konuda çok daha hassas davranması gerekirken tam tersine kullanıcıyla girdikleri güvene dayalı ilişkileri kendi çıkarlarına suistimal edecek örneklerin daha da arttığını gözlemliyoruz. Aslında bu durumun kullanıcının onlara olan güvenini azalttığının ve uzun vadede de Yeni Medya’ya en çok zararı yine kendilerinin verdiğini ne zaman idrak edecekler, bilinmez! Üstelik tüm bunların üzerine kullanıcılara ‘mahremiyetlerini taahhüt edecekleri’ vaadiyle öyle akıllara zarar sözleşmeler hazırlıyorlar ki, bu uzun metinleri okuyan az sayıda kullanıcı bile bu tip kurnazlıkların şifresini hemen çözüp afişe ediyor ve güven daha da azalıyor. Peki ne yapacağız? İnternetten, mobil iletişimden vazgeçemeyeceğimize göre tüketici olarak haklarımızı savunacağız. Bunu yaparken de ABD’deki EPIC (Electronic Privacy Information Center), EFF (Electronic Frontier Foundation) tarzı Yeni Medya'daki tüketici ihlallerine odaklı sivil toplum kuruluşları kuracağız ve bu tip ihlaller karşısında haklarımızı arayacağız. Gerekirse bu firmalarla hukuksal yollardan ve sosyal medya üzerinden mücadele edeceğiz.
Tabii böylesi geniş cepheli bir mücadelede bu tip firmaların suistimallerini açığa çıkartabilecek deneyim ve donanımda insanlara ihtiyacımız olacak. Yukarıdaki örneklerde de tasvir ettiğim gibi bu karmaşık sorumluluğun üstesinden gelebilecek insanlara hacker deniyor. Ve hackerlar aslında herhangi bir sistem ya da teknolojiyi onu ilerletmek ve kötü kullanımdan arındırmak adına eleştirel bir gözle inceleyip geliştiren kişilere denir. Elbette onların da içinde bu birikimi iyi veya kötü kullananlar var. Ancak büyük çoğunluğu gazete-TVlerde umacı gibi tanıtılanların aksine dünyanın ilerlemesine büyük katkıda bulunuyorlar ve mahremiyetimizi korumamız için en çok onları doğru anlamaya ve yardımlarına ihtiyacımız var.
Birilerinin canı SOPA istiyor
ABD’de ‘telif ihlallerini önlemek’ amacıyla Kongre’nin gündemine alınan yasa tasarıları, internet kuşağını ayağa kaldırdı!
Bu hafta bir dizi toplantı ve konferans için geldiğim New York’un Manhattan bölgesinde gezinirken bir kaç yüz kişilik bir gösterici grubuna rastladık. Uzaktan ‘Wall Street’i işgal et!’ protestocuları olduğunu düşündüğüm gruba yaklaşıp pankartlara bakınca farklı bir durumla karşılaştım ve günün anlam ve önemini bir kez daha hatırlayıverdim; 18 Ocak Çarşamba yani ABD Kongresi’nde ‘internetteki telif ihlallerini önlemek’ amacıyla gündeme alınan SOPA (Stop Online Piracy Act) yasa tasarısını protesto günü!
ABD film ve müzik endüstrisinin ‘büyük maddi kayıp’ iddiasıyla yıllardır sürdürdüğü siyasi lobi faaliyetlerinin sonucunda geçtiğimiz aylarda ABD Kongresi’de gündeme alınan SOPA tasarısı yasalaşırsa, şuradaki videodan görsel olarak da izleyebileceğiniz gibi ABD Hükümeti;
1) ABDli bir firmanın hak sahibi olduğu bir içeriğe ilişkin ‘telif ihlali’ yaptığı kuşkusu olan yurt içi ya da yurt dışı kaynaklı internet sitelerinin alan adlarını kullanmalarını engelleyebilecek,
2) ABD orijinli arama motoru, sosyal medya, wiki ya da blog platformlarında bu ‘korsan’ siteye herhangi bir şekilde link verilmişse onlar hakkında ‘telif ihlaline yardımcı olmaktan’ yasal soruşturma başlatıp dava açtırabilecek,
3) Söz konusu sitelerin ABD kaynaklı tüm kredi kartı, bağış ve finansal kuruluşlar üzerinden yaptığı para akışını kestirebilecek,
4) Bu sitelerden ‘korsan’ içerik indirenlere de 5 yıla kadar hapis cezası verilebilecek.Eğer ‘korsan’ site bütün bunlara karşın hala başka alan adlarıyla faaliyetini sürdürmeye devam ederse , bu sefer de yine Kongre’de yasalaşmayı bekleyen başka bir madde ile sitenin IP adresini (Internet numarası) bloklayacak yeni bir düzenleme olan PIPA (Protect IP Act) ile işi tamamen bitirilecek.
Arama'nın Motoru
İnternet aramaları konusunda Rusya pazarının lideri Yandex, Türkiye’de faaliyete başlıyor. Peki Google varken Yandex’i neden kullanalım?
Bir kaç yıl önce İzmir’deki bir üniversitenin Yüksek Lisans programına devam eden bir öğrenciden bir e-posta aldım. Öğrenci, 'İnternet üzerinden siyasal örgütlenmeler' hakkında bir araştırma ödevi yapacağını, bu amaçla interneti arayıp taradığını ancak işine yarar bir şey bulamadığından yakınıyor ve benden bu konuda elimde ne varsa kendisiyle paylaşmamı istiyordu. Durumu biraz da tuhaf bulup konuyu internetten aradığımda karşıma bir sürü işe yarar materyal çıktı! Öğrenciye bir mail attım ve durumu anlattım ve yararlı linkleri kendisiyle paylaştım. Hemen yanıt verdi ve şaşkınlık içinde nasıl yaptığımı sordu. Ben de Google’a girip bulduğumu söyleyince karşılıklı şaşırdık. Onun şaşkınlığının nedeni, kendisi yazınca bulamamış olmak, benimkinin nedeni ise, öğrencinin (aranan sözcük dizisini tırnak içine almak, tarih, akademik, haber gibi alanlara göre özelleştirip arama yapmak gibi) Google’ın temel kullanım özelliklerini bilmemesi idi. Ancak bunları kullanıp arama yaptığınızda istediğiniz içeriğe ulaşma olasılığınız artıyor, yapmadığınızda ise artık Google’ın ilk sayfalarını domine etmeye başlayan çöp sayfaların arasından arzu ettiğiniz bilgiyi bulmaya çalışan çöpçü durumuna düşüyorsunuz ve aradığınıza ulaşma şansınız azalıyor.
Geçen hafta Türkiye ofisini açan Rusya orijinli arama motoru Yandex'in lansman toplantısı sırasında, arama motorlarıyla ilgili bu deneyim geldi aklıma. Yandex, deneyimsiz internet kullanıcılarının çok çektiği bu ve benzeri Google kaynaklı soruna (kendi olanakları çerçevesinde) daha uygun ve yerel bazda çözümler geliştirme iddiasıyla, pazar lideri olduğu Rusya’dan sonra bazı eski Sovyet Bloku ülkeleri ve şimdi de Türkiye’de faaliyete geçerek arama motoru pazarından pay kapma arayışına girdi. Kuşkusuz Google gibi arama motoru kavramını yeniden yaratan ve bu hizmetiyle dünyanın en zengin şirketleri listesinin tepelerine kurulan bir dev ile rekabeti göze almak bile başlı başına cesaret isteyen bir şey.
Yandex, aslında bir arama motorundan ziyade içinde haberden e-postaya seri ilanlardan haritalara pek çok farklı içeriği barındıran bir bilgi portalı. (Bu haliyle 90lı yılların Superonline.com portalinin üzerine Google giydirilmiş hali gibi geldi bana). Bu bağlamda gittiği her ülkede doğru ve popüler içerik üreten yerel iş ortaklarıyla çalışıyor ve indexlemede onlardan gelen bilgilere öncelik veriyor. Bu özelliğiyle Google’dan daha az ama daha güvenilir site endeksleme iddiasını taşıyor.
Şirket, geçtiğimiz günlerde söz konusu iddiası çerçevesinde ABD’de faaliyet gösteren arama motoru Blekko’ya 30 M $ yatırdı ve imzalanan yatırım anlaşması çerçevesinde Blekko’nun uzmanlık tabanlı arama (Curated search) özelliğini de bünyesine kazandırarak rekabette avantaj sağlama çabasında.
Kişisel kanaaatim, Yandex’in işinin çok zor olduğu yönünde. Çünkü Google, hem arama motoru tabanlı reklamcılık (AdWords) hem de web sitelerine iliştirdiği reklamlar (AdSense) sayesinde internet kullanıcılarında çok uzun süreli bir alışkanlık hatta bağımlılık yaratmış durumda. Buna ek olarak, Google 'Aramalarda nasıl üste çıkarsınız?' temasıyla site sahiplerine öneriler ve ipuçları içeren eğitimler de sağlamakta. Arama motoru optimizasyonu (SEO) adı verilen bu ve benzeri kavramlarıyla zaten web sitesi tasarımcı ve işletmecilerini kazanmış durumda. Bunlara haber, e-posta, harita, döküman, takvim, çevirmen gibi her biri ciddi rekabet farkı olan hizmetlerini de eklersek işin zorluğu ortaya çıkar.
Yandex, Türkiye’de başarı sağlamak istiyorsa öncelikle Google gibi yerel internet sektörü için bir havuç yaratmalı. Ve onunla birlikte yerel içerik sağlayıcılarla işbirliği anlaşmaları imzalamalı. Eğer burada ilerleme sağlar ve arama sonuçlarında fark yaratırsa biraz olsun pazar payı alır. Halihazırda 10 Milyar dolar NASDAQ piyasa değeri olan şirketin bunun için yeterli bütçesi var. Yeter ki bu bütçe doğru işlerde kullanılsın.
Benden yardım talep eden öğrenci gibi yetersiz deneyimle arama yapan kullanıcıları anlayıp onları aradıkları bilgiye en kısa yoldan ulaştırabilirse Yandex, ‘milli arama motoru’ ünvanını bile alabilir!
Facebook hayatınıza talip oluyor!
Rakipleri ‘geçtik, geçiyoruz’ derken, dünyanın en büyük sosyal medya platformu açıkladığı yeniliklerle level atladı!
22 Eylül Perşembe günü Türkiye dahil dünyanın dört bir yanından 100 binin üzerinde online insanın gözü kulağı tek bir kişiye kilitlenmişti; Mark Zuckerberg! 14 Mart 1984 doğumlu bu gencin, kendi arzu ve ihtiyaçları doğrultusunda geliştirdiği Facebook, bugün itibarıyla 800 milyon kullanıcı ile dünyanın en kalabalık sosyal medya platformu haline geldi ve şirketin piyasa değeri de 80 milyar dolara yükseldi. Aslına bakarsanız Eylül başında gelen bu olumlu finansal haberler, son aylarda özellikle en büyük rakibinin piyasaya sürdüğü Google+ servisinin yükselişi nedeniyle strese giren firma yöneticilerini bir parça olsun rahatlatmıştı. Ancak asıl büyük hamle için tüm Facebook camiası 22 Eylül günü Zuckerberg’in Facebook F8 etkinliğinde sahneyi aldığı o ana konsantre olmuştu. Zuck, konuşmasına her zamanki rahat tavırlarıyla kısa bir giriş yaparak başladı ve hemen ardınan Facebook’un uzun zamandır üzerinde çalıştığı yeni servisini açıkladı; Timeline yani Zaman Tüneli. Büyüklerimizin günlük defterleri ve fotograf albümleri sayesinde yarım yamalak becerebildikleri ‘geçmişi anımsama’ eylemini, 21. Yüzyılın dijital yazı, fotograf, müzik, film, haber ve hatta lokasyon gibi sayısal araçlarıyla neredeyse her eyleminizi anı olarak kaydedilebilir hale getiriyor ve bunları kronolojik bir arayüzle size sergiliyor Facebook. İşte o anda, geçtiğimiz haftalarda zırt-pırt değişen sayfa ve yenilikleriyle kullanıcıları canından bezdiren platformun tüm olumsuzluklarını unutup, o sayfaların müthiş görselliğinin büyüsüne kapılıyor insan.
Bilgi Çağı’nın yolunu kriz açacak!
Obama’nın ABD Kongresi’nde yaptığı konuşmasında açıkladığı 450 Milyar dolarlık yeni istihdam paketi neden başarılı olamaz?
Geçtiğimiz hafta hem ziyaret hem ticaret amaçlı yaptığım Londra seyahati sırasında özellikle geceleri bol bol TV izleme şansım oldu. İngiliz kanalları arasında hafta boyunca en çok izlediğim kanal, (mesleki ilgi alanlarıma da hitap etmesi nedeniyle) ABD orijinli ancak İngiltere için özel yayın yapan Bloomberg oldu. Ekonomi-Finans ağırlıklı yayın yapan kanalın original ABD ve Türkiye’de yayın yapan versiyonunu dürüst olmak gerekirse beğenmiyorum ancak bu İngiliz versiyonunun yeni medya, teknoloji ve internet konularına verdiği hatırı sayılır ağırlık dikkat çekiciydi. Öyle ki benim izlediğim her gece yarısı bu konularla ilgili birkaç saatlik haber ve yorumlara yer verildi.
Geçtiğimiz Perşembe gecesi ise bu yeni yayıncılık anlayışı adeta doruğa çıktı ve ABD Başkanı Barack Obama’nın Kongre’de yeni istihdam paketini açıklayacağı konuşma bağlamında 5-6 saat boyunca teknoloji ağırlıklı yayın yapıldı. Obama’nın konuşması öncesi teknoloji şirketlerine ilişkin gelişmeler ele alındı; Google’ın, yerel yeme-içme ve eğlence rehberi Zagat’ı satın almasının nedenleri, Yahoo’nun CEO’sunu kovmasının ardından satışa çıkması ve potansiyel alıcıları ile Twitter’in 100 milyon kullanıcı sınırını aşması gibi konular uzmanlarca detaylandırıldı ve birçok yönden analiz edildi. Obama’nın umutla beklenen konuşması öncesi ise, konuyla ilintili olarak en popüler ve gözden düşen iş alanlarının analizi için CareerBuilder.com firmasının CEOsu Matt Ferguson yayındaydı. Portföyünde 1 Milyonu aşkın güncel iş ilanı bulunan Ferguson’a göre, halihazırda en çok istihdam sağlayan iş kolları IT, internet ve Medikal araştırmalar ve en durağan alanlar ise inşaat ve üretim olarak açıklandı. Yani Bloomberg, Obama’ya konuşması öncesi bir anlamda krizi yenmesi için gerekli kopyayı verdi. Zaten hemen ardından ABD Kongresi’ne canlı yayın için bağlanıldı ancak Obama’nın konuşması bu kopyayı hemen hiç almamış gibiydi.
ABD Başkanı’nın Kongre Temsilcileri’ne hitaben açıkladığı istihdam paketinin 450 milyar dolar olduğunu ve bunun Kongre’den bir an önce geçmesini, aksi takdirde ABD’nin krizden ciddi biçimde etkileneceğinin altını çizdi. Plan, strateji ve önceliklerden hiç söz edilmeyen, tamamen hamaset, tehdit ve milliyetçi tonlamalarla sürüp giden konuşmadaki en büyük eksiklik, yeni bir ‘Amerikan Rüyası’ kavramının tanımını yapmaması idi. Halbuki Sanayi Dönemi’nin koşullarına göre yaratılmış ve Henry Ford, Jack Welch, Donald Trumph gibi kişilikler üzerinden ete kemiğe bürünen ‘Amerikan Rüyası’, artık Bilgi Çağı’nın kişilikleri üzerinden yeniden canlandırılmalıydı. Bu bağlamda Obama, neden Bill Gates, Steve Jobs ve hatta Mark Zuckerberg ile örnekleyebileceği yeni Amerikan Rüyası’nı seslendirmekten hala kaçınıyor, anlamak mümkün değil. Kongre’ye ‘yeni nesil üretimin merkezi Çin ya da başka bir ülke değil ABD olacaktır.’ şeklinde milliyetçi bir üslupla seslenmek iyi de, bunu nasıl yapacağınızı açıklamadığınız zaman siyasi hamasetten öteye geçemezsiniz.
Kuşkusuz Obama konuşmasının tonunu Cumhuriyetçi ağırlıklı Kongre Temsilcilerini zorlamak ve hatta onları baskı altına almak için sertleştirmiş olabilir. Ancak öyle anlaşılıyor ki, Kongre'nin Cumhuriyetçi kanadına daha yakın olan 20. Yüzyılın eski patronlar kulübü ile bir şekilde karşı karşıya gelmek istemiyor. Oysa mevcut Sanayi Çağı kurumları öyle bir çöküntü içinde ki, bu durum ABD Başkanı’nın önümüzdeki seneki seçim umutlarını yeşertemeyecek hatta onu koltuğundan edecek kadar vahim.Seçime kadar geçecek 1 yıllık sürede Obama’nın, krizin etkilerini silecek miktarda iş yaratması ve ekonomik ilerleme sağlaması gerekli.
Bunun için elindeki en önemli 3 silahın da,
1) Sanayi Dönemi işletmelerinin iş süreçlerini hızla internete entegre etmeleri ve bu entregrasyondan zaman, para ve kaynak tasarrufu sağlamaları,
2) Bilgi ve iletişim teknolojileri, Yeni Medya, Alternatif Enerji, BioGenetik gibi yeni ve potansiyeli olan iş alanlarına getirilecek teşvikler,
3) Yeni iş alanlarına yönelik eleman yetiştirlmesi için kısa, orta ve uzun vadeli bir eğitim planı, olması gerekirdi.
Nitekim konuşmadan bir kaç gün önce bu konuda bir yazı kaleme alan Guardian'dan Dominic Rushe, Obama'nın yeni istihdam alanları yaratma konusundaki politika yanlışlığının temelinde teknolojinin ilerlemesi nedeniyle mavi yakalıların istihdam alanlarının giderek daraldığını ve yeni iş alanlarının da beyaz yakalılar için olduğunu ifade etmiş. Rushe'un konuya ilişkin söyleşi yaptığı Stanford Üniversitesi'nden Prof. Paul Safoo ise, bunun siber dünyanın gelişiminden kaynaklanan yapısal bir sorun olduğunu ve ne Obama ne de ondan sonra seçilecek başkanın bu konuyu doğru kavrayacağına inanmadığını belirtmiş.
Konuşma bitip Bloomberg yayınına dönüldüğünde uzmanlar ve hatta sunucu bile şaşkın ve hayal kırıklığı içindelerdi. Zaten konuşma sonrası yapılan kamuoyu araştırmalara göre bu, Başkan’ın şimdiye kadar aldığı en düşük inandırıcılık oranı olmuş (%41).
Bence Obama Kongre’de teptiği bu Sanayi Çağı’ndan Bilgi Çağı’na geçiş fırsatını çok arayacak ve anlaşılan o ki, Bilgi Çağı’na geçiş nasihatle değil musibetle olacak!
Cep telefonu amaç değil araç
Turkcell, yeni tanıttığı telefonu T20 ile ses operatörlüğü ağırlığını yeni medya yayıncılığına doğru kaydırıyor.
Kalabalık bir basın kitlesi tarafından doldurulmuş salon. Şirket tepe yöneticileri tarafından yapılan özenli sunum ve demolar. Ve internet üzerinden dünyanın her yerinden izlenebilen canlı yayın... Turkcell’in yeni akıllı telefonu T20’nin tanıtımını bilgisayarımın ekranından izlerken sanki bir Apple iPhone lansmanı izliyormuşum hissine kapıldım. İşin ilginç tarafı Turkcell’in böyle bir adımı atmasındaki önemli hedeflerinden biri, Apple’ın mobil dünyadaki dayatmacı yaklaşımına karşı bir alternatif geliştirebilmekti. Bu adımları henüz yolun başında ama gidilen yönün doğruluğuna ilişkin kuşku yok. T20, Turkcell’in kendi adına ürettirdiği telefon zincirinin T10’dan sonraki ikinci halkası. İlk modelden daha hızlı, daha kapasiteli ve daha yüksek çözünürlüklü ve tam dokunmatik ekrana sahip. Uygulamalar açısından ise oyun, müzik, video, haber, Mobil TV gibi Turkcell’in temel katma değerli hizmetleri sunulmuş olanların da ötesinde yenilikler var. Bunların başında ise Cep T Cüzdan uygulaması geliyor. Telefonu bir kredi kartı olarak kullanmanızı ve alışverişlerde ödemelerinizi temassız ve hızla yapmanızı sağlayan bu uygulama mağaza ve bankalarla hali hazırda yapılan işbirlikleri genişletildiğinde cebimizde taşıdığımız cüzdanda epey bir hafifleme yaratabilir. Cebimizdeki ağırlıklardan bizi biraz daha kurtabilecek diğer iki hizmet de, CepKumanda ve CebeBağlan. Şimdilik ev ya da ofisimizdeki birkaç cihaza uzaktan erişim ve kumanda özelliği sağlayan uygulamaların yine ev/ofis cihazları üreticileriyle yapılacak işbirliği sayesinde uzun vadede bize adeta bir genel anahtar fonksiyonu sağlayabileceğini düşünüyorum. Ayrıca RehberPlus gibi telefon rehberimizdeki kişilerin sosyal medya hesaplarını da bulup ekleyerk basit bir telefon rehberini bir kişisel sosyal ağa dönüştüren uygulamayı da beğendiğimi söylemeliyim. Ancak telefonun kamera özelliklerini yetersiz bulduğumu da ekleyeyim; Bir defa daha önce iPhone ve Samsung Galaxy gibi akıllı telefon deneyimi yaşayan kişiler için çift kamera özelliği vazgeçilmez. Bir de kapalı mekan ve gece çekimlerinde ışık problemi yaşanabilir. Ancak telefonun 419 TLlik fiyatı ve buna Turkcell tarafından eklenen ücretsiz dakika/kontör ve data miktarlarının telefonu fiyat ve ekonomi açısından öne çıkartması adına bu özelliklerden ödün verilmiş olabilir. Tüm bunların ötesinde Android 2.3.3 gibi Google’ın tüm servislerinden etkin yararlanmayı sağlayacak uygulamalara açık bir işletim sistemi de büyük avantaj. Sonuç olarak T20, Turkcell’in mobil operatör deneyimini ses operatörlüğünden yeni medya yayıncılığına doğru ilerletecek önemli bir adım olarak düşünülmeli. Turkcell’in bu yeni medyadaki rolü, küresel ve yerel internet firmaları, bankalar, ev/ofis cihazları üreticileri, oyun, sosyal medya, müzik ve e-ticaret şirketleri gibi iş birlikleriyle devasa bir değer zincirinin yönetimi. Cep telefonu bu yolda tüketiciye erişmekte bir araç. Amaç ise, bu zincirdeki halkaların sayısını arttırarak tüketiciye hayatının her alanında hizmeti Turkcell şebekesi üzerinden sunabilmek! Bitirirken bir eleştirimi de ekleyeyim; ‘Turkcell yeni medya yayıncılığına doğru ilerliyor.’ diye yazıyoruz ama T20 lansmanının canlı yayın görüntüleri neden yayın sonrası Turkcellmedya.com sitesine konulmaz, anlamak mümkün değil! Yapılan Applevari tanıtım şovu sadece canlı yayın sırasında izlenecek ve bu yayını kaçıranlar sitedeki basın bültenleri ile yetineceklerse Turkcell’in geleneksel yayın organlarından bir farkı kalmaz, aksine eksiği kalır. Kendilerine önerim, bu canlı yayın kayıtlarına sitelerinde ve Youtube’deki Turkcell kanalında yer vermeleri. Böylece geleneksel TV akışından öte ileri-geri alınıp durdurulabilir yani kontrol edilebilir bir yeni medya yayıncılık ‘akışına’ geçilmiş olur.Google'ın artısı eksisi
Wave, Buzz gibi başarısız denemelerin ardından Google'ın yeni sosyal medya hizmeti piyasada; Google+
Geçtiğimiz hafta sosyal medyada herkes tatlı bir telaş içinde dünya arama motoru devinin yeni sosyal medya platformu Google+ için giriş davetiyesi arıyordu. Bulanlar bulamayanları davet etti ve sosyal medyanın Google+ ile imtihanı başladı. Gerek kendi kişisel izlenimlerim gerekse sosyal medya kullanıcılarının görüş ve yorumları toparlarsak, Google+ potansiyel vaat eden bir sosyal medya platformu ancak önünde kat etmesi gereken epey uzun bir yol var. Web2.0 dönemi başladığından beri bir sosyal medya platformu yaratmaya çalışan Google, anlaşılan son bir kaç yılda piyasaya sürdüğü Buzz, Wave gibi başarısız denemelerin hatalarını iyi analiz etmiş. Tüm bu deneyimlerden süzülerek ortaya çıkarılan Google+, öncelikle son derece sade ve kullanışlı bir arayüze sahip. Duygu ve düşüncelerinizi yazı, resim ve video formatlarında paylaşabiliyor, kolaylıkla arkadaş ekleyebiliyor ve hatta arkadaşlarınızı Google tarafından tasarlanmış çemberler vasıtasıyla çeşitli gruplara ayırabiliyorsunuz. Bu sayede kullanıcılara her hareketlerinin herkes tarafından görülebildiği yekpare bir kişisel sosyal ağ yerine her birinde farklı paylaşımlarda yapılabilecek şekilde yalıtılmış segmente arkadaş gruplarından oluşan tematik sosyal ağlar sunuluyor. Ayrıca arkadaşlarınızla tek tek ya da grup halinde sohbet etme ve video sohbet/konferans yapabilme olanağı da tanınmış. Kuşkusuz Google, + servisiyle önemli bir aşama kaydettiğini kanıtladı. Ancak geldiği bu noktayı Twitter, Facebook gibi bu alandaki rakipleri çoktan geride bıraktı ve üzerine çok daha fazlasını katarak daha da ileri bir noktaya gittiler. Örneğin Facebook platformu üzerinde halihazırda 3. parti şirketler tarafından işletilen yüzbinlerce uygulamadan oluşan zengin portföye Google'ın ulaşması zor. Ya da duygu ve düşüncelerini anonim ya da rumuzlu bir Twitter hesabı üzerinden kısaca paylaşan insanlar, GMail kullanmanın zorunlu olduğu gerçek kimliğe dayalı bir hesabı ne kadar kabullenebilecekler? Buna bir de Buzz'dan kalma mahremiyet ihlalerinin yarattığı güvensizlik ve kullanıcıların yerleşik sosyal medya kullanım alışkanlıklarını eklersek, Google'ın işinin çok ama çok zor olduğunu kolaylıkla görebiliriz. Tabii Google+ ekibinin tüm bu olumsuzluklara azimle direnecek şekilde bir hazırlık yaptığı da söylenebilir. Servisi Google+ projesi olarak (uzun soluklu bir proje algısı yaratacak biçimde) lanse etmeleri, ilk aşamada küçük bir kitleye beta olarak açmaları ve bu öncü kitlenin görüş ve yorumlarını alabilmek için kullanışlı geri bildirim ekranları geliştirmeleri de bunun kanıtları. Kanımca Google'ı sosyal medyada var olma mücadelesinde avantajlı kılacak kritik bir kaç faktör var. Bunların başında MSN, Facebook, Twitter, FriendFeed gibi sosyal ağ platformlarının popüler özelliklerinden kullanışlı ve seçkin bir toparlama yapılmış olması geliyor. Google+ bu toparlamanın üzerine oyun, müzik gibi bir kaç önemli unsuru dahil edip sistemin teknik stabilitesini de sağladığında kullanıcının diğer sosyal medyalardan çıkıp gelmesi için yeterli bir caziba yaratabilir. Bu bağlamda halihazırdaki kullanıcıların mevcut alışkanlıklarını bozmayacak bir kullanıcı deneyimi ile diğer sosyal ağlardaki bilgi ve paylaşımların Google+'a entegrasyonu da , daha ileri ve önemli bir adım olabilir. Ancak asıl farklılık sanırım Google'ın GMail, Harita, Takvim, Youtube, Blogger gibi temel servislerinin Google+'a eklemlenmesiyle ortaya çıkacak. Tüm bunların üzerine bir de Google, kendisine mobil operatörlerle işbirliğinin yolunu açan Android işletim sistemi ile diğer sosyal medya platformlarının boş bıraktığı mobilite hizmetlerini etkin biçimde doldurabilirse sosyal medyayı bambaşka diyarlara götürebilir. Elbette bunların tümü birer olasılık. Sosyal medyanın tarihini beraber yaşayıp göreceğiz hatta hep beraber şekillendireceğiz!Turkcell'in gelecekteki rakibi Facebook mu?
Yeni Medya'nın hızlı gelişen rekabet arenasında bugünün dost-düşman tablosuna bakıp yarını kestirmek güç!
Bilgi, iletişim ve medya sektörleri arasındaki teknolojik yakınsama (convergence) ve bunun ortaya çıkarttığı yeni iş alanları sayesinde bir kaç sene önce birbirinin kuyusunu kazan şirketleri bugün can ciğer kuzu sarması görebilmek mümkün. Mesela Nokia ile Microsoft un mobil alandaki işbirliği :) Ya da yıllar boyu ‘ayrı dünyalarda yaşadıklarını’ düşünen şirketlerin yolları birden kesişiyor ve bir anda kendilerini boğaz boğaza rekabet halinde bulabiliyorlar. Örnek mi? 2000li yılların internet dünyasının üç yıldızından ikisi olan Google ve Facebook. Bir internet arama motoru firmasıyla bir sosyal medya platformunun yollarının kesişebileceğini, bu firmaların kendileri bile uzun zaman pek akıllarına getirmeden ayrı ayrı ve mutlu mesut bir hayat sürdüler. Ancak yakınsamanın ortaya çıkarttığı yeni bir kavram, internetin bu iki devini karşı karşıya getirdi.
Önümüzdeki dönemde kıyasıya rekabetin olacağı bu yeni sahnenin adı da, SOSYAL ARAMA! Sosyal arama kavramını basit bir örnekle anlatacak olursak, diyelim Adana’ya seyahate gittiniz ve kentin farklı bir lezzet durağını keşfetmek istiyorsunuz. Bunun için Google’dan ‘en lezzetli adana kebap nerede?’ şeklinde bir soruyla arama yapsanız bile Google’ın önünüze getireceği, kendi arama motorunun mantıksal ve sizin damak zevkinizden habersiz sıralanan bir listedir. Bundan tatmin olmadığınız zaman genellikle yaptığınız Adana’yı bilen bir-iki arkadaşınızı arayıp önerilerini almaktır. Arkadaşlarınız sizi iyi tanıyor ve damak tadınızı biliyorsa, önerilerini de ona göre yapacaktır. Tabii böyle bir arkadaşı bulmak her zaman mümkün olmayabilir:)
Son dönemde, yeni bir seçenek daha şekillenmekte: sosyal medyadaki kişisel ağlarınız üzerinden merak ettiğiniz soruyu sormak ve gelen önerileri toplayıp oradaki eğilime ya da kişilerin ikna gücüne göre bir karar vermek. İşte sosyal arama, tüm bu üç yolu harmanlayıp, “sorunuza sizin için en uygun yanıtı vermek” amacıyla hizmet verecek anlamsal (semantic) internet hizmetlerinin genel adı olacak.
Yakın gelecekte internetin en sık kullanılacak bu hizmet türü için gerekli olan unsurlar ise, Google benzeri bir algoritma ile çalışacak mantıksal arama motorları ve ona ruh kazandıracak sosyal medya platformları olacak; Yani Google ile Facebook’un birleştirilmiş hali! İşte bu iki firmanın rekabeti de burada ortaya çıkıyor.
Google bu tip bir sosyal arama için ihtiyacı olan kullanıcı bilgi ve davranış bilgilerini kendi kurmaya çalıştığı bir sosyal medya platformu sayesinde toparlamaya çalışıyor. Geçmişte yapmaya çalıştığı Wave, Buzz gibi başarısız denemelerin amacı da bu zaten. Her ne kadar şirket yalanlasa da yeni bir sosyal medya projesinin daha yolda olduğu aşikar.
Öte yandan Facebook, kendi sosyal medya platformunun üzerine entegre edeceği arama motoru için bir süredir Bing arama motoru ile işbirliği içinde gibi görünse de iki ay önce tescil ettirdiği bir arama motoru (curated search) patenti ile uzun vadede bu konuyu kendi insiyatifinde çözme arzusunu ortaya koyuyor. Bu alanda ilk ürünü kimin çıkaracağı bilinmez ancak yarışta öncelik elde edebilmek için en kıymetli hazinelerin başında firmaların ellerindeki kullanıcı veri tabanları ve bunları etkin biçimde kullanabilme yani değerlendirebilme becerileri geliyor. Bu noktada olabildiğince çok kullanıcının verisine sahip olmanın ötesinde her kullanıcıya ilişkin olabildiğince farklı davranış bilgisi toplamak da önemli, ki bu sayede her bir kullanıcının sosyal profilini çıkartabilmek mümkün olacak ve sizin her türlü sorunuza başka sosyal profillerin uygun davranışlarından yola çıkarak yanıt bulunabilecek.Örneğimize dönersek, sosyal arama motoru, Adana’da sizin damak zevkinize uygun bir restoran listesiyle yanıtlayacak sorunuzu.
Bu alan için en büyük iki rakip Facebook ve Google olarak görünse de, potansiyel olarak kullanıcı bilgisi bağlamında onlardan çok daha değerli bir hazineye sahip olan başka bir oyuncu daha var; GSM operatörleri. Aslında onlarda bu iki firmanın elindekilerden öte, kullanıcının anlık konumu, temel kimlik bilgileri gibi çok daha değerli veriler var. Eğer GSM Operatörleri ellerindeki bu veriyi değerlendirip abonelerini birer sosyal profil olarak şekilleyebilirlerse sosyal arama hatta sosyal medya oyununun çehresi değişebilir! Ya da tam tersi bir gelişmeyle, Facebook ve Google gibi Yeni Medya devlerinin GSM operatörlerini yutarak devasa platformların oluşacağı bir dönemin de önü açılabilir.
