- Posts tagged sosyal medya
- Explore sosyal medya on posterous
Markalar için Sosyal Medya Kılavuzu
Sosyal Medya’yı bir bataklık olarak görüp uzak duran ya da bu sorumluluğu başkalarına teslim eden markalar; Yanlış yoldasınız!
Van Depremi sonrasında bir havayolu şirketi, birkaç hafta önce bir otomotiv firması ve geçtiğimiz hafta da Türkiye’nin seçkin GSM operatörlerinden birinin milyonlarca dolar ödeyerek satın aldığı bir internet müzik servisi, sosyal medya krizlerinin baş aktörleri oldular. Bunların her biri kendi krizini farklı yöntemlerle çözmeyi denedi. Havayolu şirketi, deprem için kurguladığı kampanyaya sosyal medyanın verdiği tepkiyi iyi süzemeyince krizini daha da derinleştirdi. Otomotiv firması, çok da etkin kullanmadığı sosyal medyadaki tepkiyi ilk zamanlarda önemsemedi ancak ilerleyen süreçte olayın vehametini çabuk farkedip durumu toparladı.
En ilginç vaka ise, internet müzik servisi idi. Servisin Facebook sayfasını yöneten moderatörün kullanıcılara verdiği ve sınırları zorlayan yanıtlarını yukarıdaki resimde görebilirsiniz. Bu ‘sosyal medya uzmanı’ arkadaş, mevcudiyetinin yegane temeli olan sanal dünyadaki pervasızlığının bir iletişim krizine döndüğünün ve markaya verdiği zararın farkında mı değil mi?; Ne bizler ne de onlar henüz anlayamadık:)
Aslında bu vb. irili ufaklı olaylar da gösteriyorki, kişisel ya da kurumsal markalar için sosyal medya artık bir vaka ve kaçış yok!Geçen yıla kadar Sosyal Medya, çoğu marka için göz ucuyla izlenen ‘ne idüğü belirsiz bir yer’ idi. Ancak kullanıcı sayısındaki olağanüstü artış ve buna paralel gelişen kamuoyu etkisi, tüm markaları Sosyal Medya’yı etkin kullanabilme arayışına itti. Hemen her kişi ve kurumda hakim olan ‘Aman biz bu işten anlamıyoruz, bari anlayan birilerine verip çözelim!’ anlayışıyla kimileri sorumluluğu dijital ajanslara verdiler, kimileri ise kendi bünyelerinde sosyal medya uzmanı istihdam ettiler. Sürecin başlarında işler, ilk başlayanların ustalığı ve mecra etkisinin nispeten az olması nedeniyle iyi gitti. Ama bugün gelinen noktada markalar, önceliği giderek artan ve ilgilenilmediği takdirde tek bir kişinin olumsuz tepkisinin yaygınlaşmasıyla bile o zamana kadar oluşan tüm itibar ve değerlerini alaşağı edebilecek kadar güçlü etkisi olan bir mecra ve kitleyle karşı karşıya. Üstelik giderek artan bu talebi karşılayacak nitelik ve nicelikte bir Sosyal Medya sektörünün oluşmadığı da ortada. Bu olumsuzluk, müşteri sayıları giderek artan dijital ajansların iş kalitesine de, markaların kendi bünyelerinde istihdam ettiği ‘uzmanların’ niteliğine de yansımakta. Sonuçta yukarıda söz ettiğim tarzda krizlerin 2012’de artarak yaşanması kaçınılmaz. Peki ne yapmak gerekli? Öncelikle markalar artık ‘Ben Sosyal Medya’dan anlamam!’ anlayışıyla işi başkasına havale etmekten vazgeçmeli ve en azından konuyu denetleyecek kadar öğrenmekle ilk adımı atmalılar.
Bir sonraki adım ise, kendi işleyiş süreçlerine Sosyal Medya’yı da eklemleyecek bir değişimi başlatmak olmalı. Bunu neden yapmaları gerektiğini soranlar, bir markanın itibar ve değerinin sosyal medya olmadan artık oluşturulamayacağını akıllarından çıkartmasın. Üstelik sosyal medyada gösterilen faaliyetlere satış, pazarlama, kurumsal iletişim, müşteri hizmetleri ve hatta ARGE gibi bir çok organizasyonel unsurun dahil artık. Ancak ve ancak bunu idrak edebilen markalar, tüm bu unsurların iletişimini emanet ettikleri bir sosyal medya uzmanının ve/veya dijital ajansın hangi vasıflara sahip olması gerektiğini görebilir ve böylelikle bu zorlu mecrayı bir tehdit değil fırsat ortamına dönüştürebilir.
İşin bir de tüm markaların desteklemesi gereken eğitim modeli oluşturmak ve desteklemek kısmı var ki, bunu anlatmak için uzun uzun bir yazı gerekli. Ancak halihazırda Türkiye'de bu alana yönelik eğitim veren 3-4 üniversite programı* olduğunu düşünürsek durumunun ne denli vahim olduğu anlaşılır.
* Kadir Has Üniversitesi Yeni Medya Lisans ve Yüksek Lisans Programları, Bahçeşehir Üniversitesi Yeni Medya Lisans Programı ve Yeditepe Üniversitesi Sosyal Medya Yönetimi Yüksek Lisans Programı
Sosyal Medya Performansınız Nasıl?
Sosyal Medya’da faaliyet gösteren kişi, kurum ve kuruluşlar için en önemli husus, bu ortamdaki etki güçlerini ölçebilmek. Peki nasıl?
Sosyal Medya, girenin bir girmeyenin ise bin pişman olduğu engin bir deniz!..Geleneksel medyanın gazeteci-televizyoncu tayfasının son zamanlarda kıyasıya eleştirdiği ve bir ahlaksızlık-iftira yuvası vs. olarak nitelediği bu yeni iletişim ortamı, aslında büyük fırsatların da cazibe merkezi. Eski etki güçlerini yitirmeye başladıkları için çığlık atan bu çağdışı zihniyetin söylemlerini artık pek de ciddiye almayan sosyal medya kullanıcı kitlesinin her geçen gün büyüyerek geliştiğini görüyoruz. Dünyada ve Türkiye’de her üç internet kullanıcısından yaklaşık ikisi sosyal medyaları kullanıyor ve her giderek daha fazla vaktini burada geçiriyor. Özellikle Dijital Yerli dediğimiz genç kuşak için burası adeta bir yaşam alanı!Kuşkusuz bu durum, söz konusu mecraya ticari açıdan bakanlar için de oldukça iştah kabartıcı bir potansiyel. Sosyal Medyayı bir fırsat olarak görmeye başlayan kişi, kurum ve kuruluşların bir kısmı burada faaliyet göstermeye başladı bile. Ancak tam bu noktada, Sosyal Medya’nın dinamiklerini bilmeyenleri bir tehlike bekliyor; Deneyim eksikliği nedeniyle marka itibarlarını bu işi havale ettikleri ya da iş birliği yaptıkları ‘deneyimli’ kuruluşların insiyatifine bırakan kişi ve kuruluşların elinde Sosyal Medya’daki performanslarını ölçebilecek çok sınırlı sayıda kriter var. Bu eksiklik de, kimi ‘işi bilen Sosyal Medya Uzmanı kuruluşları' tarafından istismar edilmekte ve Sosyal Medyada sadece takipçi ve tıklama sayısı gibi 1-2 kriter üzerine kurulu bir saadet zinciri yaratılmakta. Bundan habersiz kişi ve kurumlar da (karşılığını alamadıkları halde) oldukça büyük bütçelerini bu mecraya akıtmaktalar.
Bu tehlikenin farkında olan ve çözüm arayışındaki Yeni Medya'nın kimi küresel ve yerel oyuncularının Sosyal Medya performansı ölçümlemeye yönelik ürün ve hizmetleri piyasaya sürdüğünü görüyoruz. Bunların başında Facebook gelmekte. Firmanın geçtiğimiz günlerde lanse ettiği Insights hizmeti sayesinde, herhangi bir kişi ya da markaya ait Facebook sayfasını (beğenen kişi sayısı ile birlikte) o sayfayı kaç kişi konuşuyor, kimler referans veriyor, bunların lokasyonları ne, sayfa ne kadar aktif kullanılıyor, vd. bir çok kriter ölçülerek sayfa sahibine raporlanmakta. Aslında bu rapor, kişi ya da kurumlar için bir nevi Facebook karnesi olarak da kabul edilebilir. Bir diğer ilginç ölçümleme hizmeti ise, Twitturk adlı yerel girişim tarafından geliştirilmiş. Twitturk.com sitesi sayesinde Twitter’da en çok kimlerin ve nelerin konuşulduğunu dakika, saat, gün ve ay bazında izleyebiliyor ve Twitter'da hangi kişi ve kurumların gündem yarattığına ilişkin genel anlamda fikir sahibi olabiliyorsunuz. Örneğin; Van Depremi sonrası süreçte hangi kişi ve kurumların öne çıktığı Twittürk'ün şu listesinden görülebilir.
Bu tehlikenin farkında olan ve çözüm arayışındaki Yeni Medya'nın kimi küresel ve yerel oyuncularının Sosyal Medya performansı ölçümlemeye yönelik ürün ve hizmetleri piyasaya sürdüğünü görüyoruz. Bunların başında Facebook gelmekte. Firmanın geçtiğimiz günlerde lanse ettiği Insights hizmeti sayesinde, herhangi bir kişi ya da markaya ait Facebook sayfasını (beğenen kişi sayısı ile birlikte) o sayfayı kaç kişi konuşuyor, kimler referans veriyor, bunların lokasyonları ne, sayfa ne kadar aktif kullanılıyor, vd. bir çok kriter ölçülerek sayfa sahibine raporlanmakta. Aslında bu rapor, kişi ya da kurumlar için bir nevi Facebook karnesi olarak da kabul edilebilir. Bir diğer ilginç ölçümleme hizmeti ise, Twitturk adlı yerel girişim tarafından geliştirilmiş. Twitturk.com sitesi sayesinde Twitter’da en çok kimlerin ve nelerin konuşulduğunu dakika, saat, gün ve ay bazında izleyebiliyor ve Twitter'da hangi kişi ve kurumların gündem yarattığına ilişkin genel anlamda fikir sahibi olabiliyorsunuz. Örneğin; Van Depremi sonrası süreçte hangi kişi ve kurumların öne çıktığı Twittürk'ün şu listesinden görülebilir.
Ayrıca, belli başlı sosyal medya platformlarında hakkınızda neler konuşulduğunu arayıp bulan Monitera, Semanticum, Somedya ve Tick Tock Boom gibi kişi ya da kurumlara özel Sosyal Medya Raporlama araçlarını de eklemek mümkün. Ancak kişisel olarak bu alanda en heyecan verici bulduğum hizmet Klout.com. Kişi ve kurumların sosyal medya performanslarını faaliyet gösterdiği belli başlı sosyal medya platformlarına bağlanarak kendi belirlediği Takipçi sayısı, kişisel ağ etkileme gücü, erişim menzili gibi ilginç ama rasyonel kriterler ile ölçmeye çalışan bu hizmet, kısa zamanda kişi ve kurumların gözdesi oldu. Örneğin; en üstteki resimde gördüğünüz Türkiye’de Sosyal Medyanın en etkili 5 kişisi listesini Klout ölçümlemesi sayesinde oluşturdum. Bir diğer örnekte de ülkemizdeki Telekom Operatörlerinin Twitter üzerindeki performans sıralamasını görebilirsiniz. Halihazırda mevcut kriterleri epey tartışma yaratsa da Klout’un gidişatı umut verici. (Kimi hususlarına katılmasam da Klout ile ilgili Türkiye'den sağlam bir eleştiriyi de burada sizlerle paylaşmak isterim. Bunu takip eden tartışmalarımızı da şurada bulabilirsiniz.)
Sosyal Medya’yı bir takım uyanıkların boş hayallerle birilerinin sırtından para kazandığı bir ortam olarak algılanmaktan kurtaracak yegane şey, şeffaf, anlaşılır ve derinlikli ölçüm kriterlerinin geliştirilmesidir. Bunun için de konunun mecra-marka-müşteri temelinde ele alınması ve bunlar arasında bir mutabakata gidilmesi gerekli. Tabii kriterleri Yeni Medya'nın ruhuna uygun geliştirmenin de işin olmazsa olmazı olduğunu unutmayalım. Aksi takdirde, geleneksel medyanın reyting-tiraj gibi şaibeli kriterlerini daha çoook kullanırız.
Facebook hayatınıza talip oluyor!
Rakipleri ‘geçtik, geçiyoruz’ derken, dünyanın en büyük sosyal medya platformu açıkladığı yeniliklerle level atladı!
22 Eylül Perşembe günü Türkiye dahil dünyanın dört bir yanından 100 binin üzerinde online insanın gözü kulağı tek bir kişiye kilitlenmişti; Mark Zuckerberg! 14 Mart 1984 doğumlu bu gencin, kendi arzu ve ihtiyaçları doğrultusunda geliştirdiği Facebook, bugün itibarıyla 800 milyon kullanıcı ile dünyanın en kalabalık sosyal medya platformu haline geldi ve şirketin piyasa değeri de 80 milyar dolara yükseldi. Aslına bakarsanız Eylül başında gelen bu olumlu finansal haberler, son aylarda özellikle en büyük rakibinin piyasaya sürdüğü Google+ servisinin yükselişi nedeniyle strese giren firma yöneticilerini bir parça olsun rahatlatmıştı. Ancak asıl büyük hamle için tüm Facebook camiası 22 Eylül günü Zuckerberg’in Facebook F8 etkinliğinde sahneyi aldığı o ana konsantre olmuştu. Zuck, konuşmasına her zamanki rahat tavırlarıyla kısa bir giriş yaparak başladı ve hemen ardınan Facebook’un uzun zamandır üzerinde çalıştığı yeni servisini açıkladı; Timeline yani Zaman Tüneli. Büyüklerimizin günlük defterleri ve fotograf albümleri sayesinde yarım yamalak becerebildikleri ‘geçmişi anımsama’ eylemini, 21. Yüzyılın dijital yazı, fotograf, müzik, film, haber ve hatta lokasyon gibi sayısal araçlarıyla neredeyse her eyleminizi anı olarak kaydedilebilir hale getiriyor ve bunları kronolojik bir arayüzle size sergiliyor Facebook. İşte o anda, geçtiğimiz haftalarda zırt-pırt değişen sayfa ve yenilikleriyle kullanıcıları canından bezdiren platformun tüm olumsuzluklarını unutup, o sayfaların müthiş görselliğinin büyüsüne kapılıyor insan.
Open Graph özelliğinin ilk kullanımı geçen yıl ‘beğen’ butonu olarak ortaya çıkmış ve Facebook’un internetin en ücra köşelerine yayılmasını sağlamıştı. Open Graph şimdi bunu bir adım daha öteye götürüyor ve Facebook hizmetlerinde beğen sözcüğü dışında yerine aklınızdan geçen sözcüğü hatta cümleyi tanımlamanıza olanak sağlıyor. Böylelikle örneğin; müzik için ‘çal’, film için ‘oynat’ ve hatta beğenmediğiniz bir dizi için ‘berbat’ butonları hazırlayıp internetin hemen her yerine beğen butonu gibi basit bir biçimde yerleştirebiliyorsunuz. İnsanların internet üzerinde duygu ve düşüncelerini daha rahat ifade etmesine olanak tanıyan bu butonlar bile başlı başına bir devrim.
Ancak Facebook, tam bu noktadan sonra, kullanıcıların tüm bu özellikleri yazı, ses, haber, müzik, film, dizi gibi içerikler üzerinde kullanabilecekleri zengin uygulamaların demosuyla bizleri yine şaşkınlığa sürüklüyor. Guardian, Netflix, Spotify, Hulu ve yüzlerce içerik firmasının uygulamaları üzerinden insanların nasıl sosyalleşeceklerini anlatıyor. Örneğin: Sağ üst köşede yeni açılan pencerede bir arkadaşınızın müzik dinlediğini gördüğünüzde yapmanız gereken o cümleye tıklamak ve müziği dinlemek. Beğenirseniz bunu arkadaşınızla paylaşmanız hatta sohbet etmeniz bile mümkün.
Özetle Facebook, yaptığı bu atakla rakiplerinden ciddi biçimde ileri fırlamış hatta internette yeni bir dönem başlatmış durumda. Kişisel kanaatim onu durduracak şey, ne Google ne de Twitter; sadece ama sadece internet kullanıcılarının, onlardan hayatlarının her anını talep eden Facebook ile bir ömrü paylaşıp paylaşmayacaklarına ilişkin iradeleri!
Aksi takdirde internet=facebook dönemine doğru hızla yol alacağız!
Akademik Eğitim ve Yeni Medya
21. Yüzyılda insanlık Bilgi Toplumu'na doğru yol alırken üniversite eğitimi olarak ne alemdeyiz?
Kadir Has Üniversitesi’nde ‘Yeni Medya’ başlıklı ilk dersi vermeye başladığımda yıl 2004 idi. O günlerde üniversitenin rektörü benden internet ve mobil sektörlere ilişkin uzman ihtiyacını karşılayacak bir fakülte kurmak için çalışma yapmamı istediğinde, söz konusu disiplinlerin tamamen ticari kuruluşların insiyatifinde geliştirildiğini, akademik camianın dünyada bile konuya yeni yeni eğilmeye başladığını ve değil fakülte, bölüm kurmak için bile gerekli akademik insan kaynağını bulamayacağımızı ifade ettim. Bir de buna ek olarak, profesyonel kariyerimde bana çok ilham vermiş değerli bir yöneticimin sözünü hatırlattım ona: ‘İnsanlardan 2-3 adım önde olursan sunduğun her şey popüler olur. Ancak 10 adım öndeysen insanlar seni anlamaz ve batarsın.’ Rektör, gülümseyerek bana hak verdi ve zamanı geldiğinde bu fakültenin kurulması hususunu hatırlatacağını söyledi.
O günlerden itibaren uzunca bir süre üniversiteden akademisyen arkadaşlarla kuruluşa ilişkin yaptığımız araştırmalara öncelikle Yeni Medya kavramının tanımından başladık ve sonuçta bunun internet ya da mobil ağlar üzerindeki tüm iletişimi kapsayan bir ortam (medium) olduğunu anladık. Bu tanımdan sonra herşey berraklaştı. Sosyal Medya’nın da aslında ‘Yeni Medya’ olarak tanımladığımız iletişim ortamının bünyesinde bir kavram olduğunu ve sosyal medyanın sadece internetle sınırlı olmayıp toplu SMS iletişimini düşündüğümüzde mobil mecralara da uzandığını, öte yandan internette tek başımıza gerçekleştirdiğimiz bir bankacılık işleminin de sosyal medya ile ilgisi olmadığını ancak tüm internet ve mobil mecraları içeren tüm bu iletişim ortamının adının Yeni Medya olduğunu kolaylıkla görebilme şansımız oldu.
Bu aşamadan sonra Yeni Medya’nın geleneksel medyalardan temel farklarının saptadık ve bunların hepsini etkileşim, sayısallık ve mobilite ana başlıklarında toplanabileceğini değerlendirdik. Son olarak, biriktirdiğimiz tüm bu verilerden yola çıkarak Yeni Medya’nın akademik ve sektörel ihtiyaçlarını belirleyip bunlara bakarak akademik ders müfredatı ve potansiyel iş kollarını çıkardık.
Tüm bunların ardından Yeni Medya, 2009 yılında İletişim Fakültesi’nin bünyesinde bir lisans programı ve Sosyal Bilimler Enstitüsü bünyesinde de bir yüksek lisans programı olmak üzere ilk öğrencilerini kabul etmeye başladı ve 2011 yılı itibarıyla ilk yüksek lisans mezunlarını verdi. Kuruluştan beri iki ana hedefimiz oldu: İlki, Yeni Medya’nın temelini oluşturan Bilişim, Telekomünikasyon ve Medya sektörleriyle sıkı ilişkiler kurarak öğrencileri onların ihtiyaçları doğrultusunda uzmanlar yetiştirmek. İkincisi ise, Yeni Medya’nın sosyal, kültürel, ekonomik, siyasal ve hukuksal etkilerini araştırarak bu alanları geliştirecek donanımda akademisyenler yetiştirmek...
Kuşkusuz Yeni Medya uçsuz bucaksız bir dünya ve bizlerin de tek başımıza bu dünyanın tüm ihtiyaçlarına yanıt vermesi mümkün değil. Bilginin etkin kullanımını temel alan ve bunu öğreten Yeni Medya programlarının diğer akademik disiplinlerle sinerjisiyle birlikte ülkemizin küresel rekabet gücünü geliştireceği kanaatindeyim. Bunun da ötesinde Bilgi Toplumu yolunda önemli bir adım olacak Yeni Medya okur-yazarlığı konusunda toplumsal seferberliğin başlatılabilmesi için ülkemiz üniversitelerinin tamamında Yeni Medya bölümleri açılması gerektiğini düşünüyorum.
Aslında bu yazıyı yazmama vesile olan da Yeni Medya alanındaki umut verici akademik gelişmeler. Bu yıl itibarıyla Bahçeşehir Üniversitesi, Gazetecilik Bölümü’nün müfredatını güncelleyerek Yeni Medya Bölümü olarak yeniden yapılandırdı ve Yeditepe Üniversitesi de Sosyal Medya Yönetimi adıyla bir Yüksek Lisans programı başlattı. Henüz kesin olmamakla birlikte yakın zamanda diğer bir kaç üniversiteden de güzel haberler geleceğini umuyorum.
Yeni Medya giderek toplumun çeşitli kesimlerinin katkısıyla büyüyen bir alan haline gelmekte ve ben de yakın gelecekte bu bölümlerin birer fakülteye dönüşmesi hayalinin gerçeğe dönüşeceği günü bekliyorum.
Yeni Başlayanlar için Sosyal Medya
Birey olarak hangi sosyal medyayı nasıl kullanmalıyız? İşte sanal yaşamı kolaylaştıracak kimi ipuçları...
Yeryüzünde 1 milyarı aşkın internet kullanıcısının, her türlü duygu ve düşüncelerini yazı, ses, resim veya video şeklinde paylaşabildiği, ortak paydaları olan kişilerin çeşitli grupların çatısı altında buluşabildiği, beraber oyun oynadığı ve müzik dinlediği sosyal medya insanların adeta paralel bir yaşam alanı haline geldi.
Görselin alındığı blog için tıklayın.
Facebook’ta gerçek kimliğimizle zaman-mekan sınırlaması olmaksızın oluşturduğumuz çevre ile mesajlaşama, yazı, müzik ile video paylaşımları ve oyun üzerinden sosyalleşebiliyor,
Blogger , WordPress ya da hafif.org'da duygu ve düşüncelerimizi sanal bir günlüğe döküyor ve okurlarla paylaşıyor,
Twitter’da beğendiğimiz insanların paylaşımlarını takip edebiliyor ve onlarla kimi zaman birebir etkileşimde bulunuyor,
Youtube, Vidivodo ve Vimeo'da beğendiğimiz ya da kurguladığımız videoları paylaşıyor, izliyor ya da beğeniyor,
FriendFeed’de çeşitli paylaşımlar çerçevesinde tanıdık-tanımadık herkesle tartışmalar yapabiliyor,
Flickr, Tumblr ve Instagram’da fotograflarımızı paylaşabiliyor ve bunlara ilişkin beğeni ve yorumları alabiliyor,
Foursquare'de gittiğimiz mekanlarda 'şu anda buradayım' diyebiliyor ve bu mekanlar ilişkin değerlendirmeleri okuyabiliyor ve paylaşabiliyor,
Last.Fm ve FFtunes'da beğendiğimiz müzikleri dinliyor ve müzik listemizi arkadaşlarımızla paylaşabiliyor,
ve nihayet LinkedIn’de iş çevremizden oluşturduğumuz kişisel ağımızda işle ilgili paylaşımlarda bulunuyor, özgeçmişlerimizi güncelliyor ve bu ağ üzerinden iş veya eleman arıyoruz.
Önümüzdeki seçeneklere her geçen gün eklenen ve eklenecek yenileri ile birlikte internet kullanıcılarının da kafası giderek karışmaya başladı ve ¨Bu kadar çok sosyal medya servisine üye olmak zorunda mıyım?¨, ¨Hangi sosyal medyayı nasıl kullanmalıyım?¨ gibi sorular zihinleri bulandırmaya başladı. Bu ve benzeri hususlara ışık tutmak amacıyla kendi gözlemlerim ve iletişimde bulunduğum kişilerin deneyimlerinden yola çıkarak minik bir değerlendirme hazırlamaya çalıştım.
Facebook, LinkedIn, FourSquare gibi sosyal medya servislerinde kişisel sosyal ağ kurabilmenin yöntemi, ‘ağınıza dahil olacak ya da ağına dahil olacağınız kişiyle karşılıklı onaya dayalı bir mutabakat sağlanmasıdır’. Bunun işaret ettiği husus ise, paylaştığınız bilgilerin mahremiyeti açısından bu tür sosyal ağlara tanımadığınız kişileri dahil etmemeniz gerektiğidir.
Ancak Twitter, FriendFeed, Tumblr, Flickr gibi sosyal ağlarda karşılıklı mutabakat değil takip mantığı geçerlidir. Yani siz istediğiniz kişiyi sosyal izleme ağınıza alıp paylaşımlarını takip edebilirsiniz ancak onun da sizi izlemesine gerek yoktur.
Her ne kadar sosyal medya platformları çeşitli mahremiyet kademeleri olanağı sunuyorsa da, kullanıcıların çoğu bundan habersiz olduğu ve bu ayarlama belli bir bilgi ve beceri gerektirdiği için bu kurala uyulması mahremiyetiniz açısından önemlidir. Bu biraz da, sosyal medyayı nasıl gördüğünüzle ilgilidir. Eğer eviniz olarak görüyorsanız, evinize kimleri çağırıyorsanız sosyal medya ağınıza onları dahil edin. Ancak sosyal medya sizin için yaşadığınız şehir ya da ülke anlamına geliyorsa, o zaman paylaşımlarınızı ve sosyalliğinizi buna göre esnekleştirin. Yine de sokakta tanımadığınız ya da yeni tanıştığınız kişilerle nasıl bir tavırla iletişiyorsanız burada da benzer bir yaklaşım sergileyin. Ayrıca sanal ortamda insanların fiziksel ortamdan farklı olarak kendilerini her türlü kılığa sokabildiklerini unutmayın ve güvenliğinizi buna göre ayarlayın.
Sonuç olarak sosyal medya, kişinin kendi sosyalleşme ihtiyaçları doğrultusunda şekillendirmesi gereken kişisel bir ağ. Sizler de bu ihtiyaçlarınıza bakın ve hangi sosyal medyanın sizin için ne anlama geldiğini analiz edin ve her sosyal medyadaki davranış biçiminizi buna göre konumlandırın. Bunlara dikkat ettikten sonra gerisi, bu yüz milyonlarca kişi arasından dünyanın öbür ucunda bile olsa eski-yeni arkadaşlarınızı bulmak, onlarla birebir haberleşmek ve karşılıklı acı-tatlı paylaşımda bulunmak, birbirinize sanal hediyeler göndermek, birlikte oyunlar oynamak, kısacası sosyal etkileşimden keyif almaktır:)
Hayata ‘reset’ atmak
Bilgi, iletişim ve medyanın bombardımanı altında 1 yıl çalıştıktan sonra tatilde nasıl dinlenmeli?
Medya, reklam, telekom, enerji, vb. sektördeki çoğu çalışan ve yönetici yaz aylarında ortak bir kaderi paylaşır; Kendi arzuları ya da aile, sevgili ve arkadaş baskısıyla yapılan bir Güney ‘tatili’. İşyerindeki yoğunluk nedeniyle zaten zar zor yaratılan 1-2 haftalık bu kısa zaman boyunca otelden yemeğe sıcak havalardan gürültüye türlü türlü sorunlarla boğuşulur, birlikte gelinen kişilerle sorunlar yaşanır, vs., vs.
Böylece tatil bitip eve dönüldüğünde yeni iş sezonuna yorgun bir vücut ve yıpranmış bir zihinle başlanır. Oysa tatilin amacı, 1 yıl boyunca maruz kalınan bilgi, iletişim ve medya bombardımanından kendimizi biraz olsun uzak tutmak, iş ortamının 1 yıllık yoğunluğunun ve yorgunluğunun ardından fiziksel ve zihinsel olarak biraz gevşemek değil midir? Çoğumuz bunu yapmadığımız gibi e-posta, telefon ve hatta sosyal medya iletişimini de kesemeyerek ev ve iş ortamlarımızı adeta tatile taşıyoruz. Bu sürekli bağlı kalma (connected) ve dinlenememe durumunun ilerleyen yıllarda sağlık sorunlarına yol açtığı da bir gerçek!
Kuşkusuz bendeniz de bu kısır döngünün istisnası değilim ancak bu yıl ilk defa sevgili dostum ve Bloomberg Business Week Türkiye yazarı Mithat Bereket’in sayesinde bu akışa DUR diyebildim. Herkes giderken Mersin’e biz gittik tam tersine ve tuttuk Bulgaristan’ın dağlık ve ormanlık Velingrad şehrinin yolunu. Balkanların kaplıca merkezi olarak bilinen bu şirin, küçük ve serin beldesine gidişimizdeki amaç, güney sahillerinde bir türlü sağlayamadığımız zihinsel sükuneti yakalayabilmek ve bunun da ötesinde kimi mesleki rahatsızlara karşı koruyucu bir direnç geliştirebilmekti.
Peki amacımıza ulaşabildik mi? Bazı küçük sorunlar dışında evet. Bir defa konakladığımız bölge dağların eteklerinde ve Temmuz ayında bile çok sıcak değil. İnsanlar İstanbul’da pişerlerken biz orada zaman zaman yağan yağmurun toprakla buluşmasının kokusunu doya doya çektik içimize. Bunun dışında etrafta tanıdık bildik hiç kimse yok. Dolayısıyla memleketin bilindik tatil yerlerindeki gibi sık sık tanıdıklara rastlayıp oradan oraya sürüklenebileceğiniz ve tatile çıkış amacınızdan sapabileceğiniz kaotik bir ortam da oluşmuyor. Bir de kaldığımız Park Olymp Oteli’nde belli başlı yerler haricinde internet bağlantısı yoktu. Cep telefonundan internet ve konuşma da çok pahalı olduğu için iletişimimiz bir anda sınırlandı. Buna Türk TV ve gazeleterinin buralarda hiç varlığının olmamasını da eklerseniz alın size tam bir geleneksel ve yeni medya detoxu!
İletişim kanallarınızın tıkanması size başınızı ekrandan kaldırıp biraz etrafa bakma ve düşünme olanağı tanıyor. Kafanız işe güce, eşe dosta tanıdığa takılı kalmadan yeşillikleri farkediyor ve beyninize giden oksijeni hissediyorsunuz. Bu berraklaşma sürecinde zihninizde yeni fikirlere de yer açılıyor. Hani o yoğun iş ortamında bir türlü üretmeye olanak bulamadığınız yeni projeler bir bir sökün ediyor dimağınıza.
Bunun ötesinde, bu tip kaplıca tesislerinde kilo, bel ve boyun fıtığı gibi Yeni Medya meslek rahatsızlıklarına karşı uygulanan sağlık programları da etkili. Biz tesise ilk vardığımızda uzman bir doktor tarafından tepeden tırnağa muayene edildik. Daha önceden yaptırıp getirdiğimiz detaylı check-up verileri ışığında diyet ve spor programlarımız oluşturuldu ve bu süreçte nelere dikkat etmemiz gerektiği bize ayrıntılı biçimde anlatıldı.
Ancak yurt dışında bu tip yerlere gittiğinizde en büyük sorun, yabancı dil. Biz Bulgarca bilmiyorduk ama Allahtan otelde çat pat ingilizce bilen personel ve şans eseri türkçe bilen insanlar vardı. Böyle bir seyahate gideceklerin bu konuyu önceden çözüme kavuşturması şart.
Sonuçta gayet sağlıklı geçen bir tatil oldu ve kafalar sıfırlanmış hatta yeni projelerle dolmuş biçimde memlekete döndük. Senede 1 kere de olsa hayata ’reset’ atılmalı!
Google'ın artısı eksisi
Wave, Buzz gibi başarısız denemelerin ardından Google'ın yeni sosyal medya hizmeti piyasada; Google+
Geçtiğimiz hafta sosyal medyada herkes tatlı bir telaş içinde dünya arama motoru devinin yeni sosyal medya platformu Google+ için giriş davetiyesi arıyordu. Bulanlar bulamayanları davet etti ve sosyal medyanın Google+ ile imtihanı başladı. Gerek kendi kişisel izlenimlerim gerekse sosyal medya kullanıcılarının görüş ve yorumları toparlarsak, Google+ potansiyel vaat eden bir sosyal medya platformu ancak önünde kat etmesi gereken epey uzun bir yol var. Web2.0 dönemi başladığından beri bir sosyal medya platformu yaratmaya çalışan Google, anlaşılan son bir kaç yılda piyasaya sürdüğü Buzz, Wave gibi başarısız denemelerin hatalarını iyi analiz etmiş. Tüm bu deneyimlerden süzülerek ortaya çıkarılan Google+, öncelikle son derece sade ve kullanışlı bir arayüze sahip. Duygu ve düşüncelerinizi yazı, resim ve video formatlarında paylaşabiliyor, kolaylıkla arkadaş ekleyebiliyor ve hatta arkadaşlarınızı Google tarafından tasarlanmış çemberler vasıtasıyla çeşitli gruplara ayırabiliyorsunuz. Bu sayede kullanıcılara her hareketlerinin herkes tarafından görülebildiği yekpare bir kişisel sosyal ağ yerine her birinde farklı paylaşımlarda yapılabilecek şekilde yalıtılmış segmente arkadaş gruplarından oluşan tematik sosyal ağlar sunuluyor. Ayrıca arkadaşlarınızla tek tek ya da grup halinde sohbet etme ve video sohbet/konferans yapabilme olanağı da tanınmış. Kuşkusuz Google, + servisiyle önemli bir aşama kaydettiğini kanıtladı. Ancak geldiği bu noktayı Twitter, Facebook gibi bu alandaki rakipleri çoktan geride bıraktı ve üzerine çok daha fazlasını katarak daha da ileri bir noktaya gittiler. Örneğin Facebook platformu üzerinde halihazırda 3. parti şirketler tarafından işletilen yüzbinlerce uygulamadan oluşan zengin portföye Google'ın ulaşması zor. Ya da duygu ve düşüncelerini anonim ya da rumuzlu bir Twitter hesabı üzerinden kısaca paylaşan insanlar, GMail kullanmanın zorunlu olduğu gerçek kimliğe dayalı bir hesabı ne kadar kabullenebilecekler? Buna bir de Buzz'dan kalma mahremiyet ihlalerinin yarattığı güvensizlik ve kullanıcıların yerleşik sosyal medya kullanım alışkanlıklarını eklersek, Google'ın işinin çok ama çok zor olduğunu kolaylıkla görebiliriz. Tabii Google+ ekibinin tüm bu olumsuzluklara azimle direnecek şekilde bir hazırlık yaptığı da söylenebilir. Servisi Google+ projesi olarak (uzun soluklu bir proje algısı yaratacak biçimde) lanse etmeleri, ilk aşamada küçük bir kitleye beta olarak açmaları ve bu öncü kitlenin görüş ve yorumlarını alabilmek için kullanışlı geri bildirim ekranları geliştirmeleri de bunun kanıtları. Kanımca Google'ı sosyal medyada var olma mücadelesinde avantajlı kılacak kritik bir kaç faktör var. Bunların başında MSN, Facebook, Twitter, FriendFeed gibi sosyal ağ platformlarının popüler özelliklerinden kullanışlı ve seçkin bir toparlama yapılmış olması geliyor. Google+ bu toparlamanın üzerine oyun, müzik gibi bir kaç önemli unsuru dahil edip sistemin teknik stabilitesini de sağladığında kullanıcının diğer sosyal medyalardan çıkıp gelmesi için yeterli bir caziba yaratabilir. Bu bağlamda halihazırdaki kullanıcıların mevcut alışkanlıklarını bozmayacak bir kullanıcı deneyimi ile diğer sosyal ağlardaki bilgi ve paylaşımların Google+'a entegrasyonu da , daha ileri ve önemli bir adım olabilir. Ancak asıl farklılık sanırım Google'ın GMail, Harita, Takvim, Youtube, Blogger gibi temel servislerinin Google+'a eklemlenmesiyle ortaya çıkacak. Tüm bunların üzerine bir de Google, kendisine mobil operatörlerle işbirliğinin yolunu açan Android işletim sistemi ile diğer sosyal medya platformlarının boş bıraktığı mobilite hizmetlerini etkin biçimde doldurabilirse sosyal medyayı bambaşka diyarlara götürebilir. Elbette bunların tümü birer olasılık. Sosyal medyanın tarihini beraber yaşayıp göreceğiz hatta hep beraber şekillendireceğiz!Yeni Medya Kültürü Üzerine
Sanal dünya, kimi zaman engin bir deniz, kimi zaman da karanlık bir dehliz! Yolumuzu aydınlatan kaynaklar ise sınırlı...
21. Yüzyıl her ne kadar bilgi çağı olarak konumlandırılmaya çalışılsa da sözü edilen bilginin bireylerin ne kadar umrunda olduğuna ilişkin ciddi kuşkular da yok değil. Ağırlığı bloglardan mikrobloglara kayan sosyal medyada neredeyse 140 karaktere hapsedilen ifadeler, sözlük forumlarındaki uzun metinlere tahammülsüzlüğün sembolü “Özet geç!” gibi sloganlar ve haber sitelerinde tıklama rekoru kıran sayfaların hep foto galeriler olması, bilgiye ne şekilde baktığımızı da gösteriyor.
Oysa sanal dünyayı , onun getireceği fırsatları ve tehditleri değerlendirebilmek için bu devasa ağın üzerindeki trilyonlarca veriyi süzecek ve içinden işe yarar bilgiyi çekip alacak bir birikim ve senteze ihtiyacımız var. Sanal dünyanın engin denizlerine yelken açabilmek ve karanlık dehlizlerinde kaybolmamak, öncelikle içinde bulunduğumuz ortamın nasıl bir yer olduğunu anlatacak ve yolumuzu aydınlatacak referansların ne kadar var olduğuyla ilgili. Sözünü ettiğim, interneti geniş ve derin bir perspektifle ele alabilen ve bunu kitlelerle paylaşabilme becerisine sahip referans insanlar. Onlara ihtiyaç duymamızın başlıca nedeni de, internet kültürü yaratan genç kitlenin bakış açısının henüz geniş ve derinlik sağlayacak olgunlukta olmaması.İronik olan ise, geniş ve derin bakabilme becerisine sahip otoritelerin ise internet kültürünü bir türlü benimseyememesi ve hatta uzak durmak istemesi! Ancak sayıları az da olsa, bu tezatın tam ortasında durabilen referans kişi ve onların yol gösterici üretimleri var.
Yeni Medya kültürüne meraklı olanlarınızın izlemesi adına bu kişileri ve çalışmalarını sizlerle paylaşmak isterim. Bunların ilki her hafta Radikal Gazetesi’nde yazdığı yazılarla Sanal Alem’in ucunu bucağını okurlarında değişik mizahi bir dille anlatan M. Serdar Kuzuloğlu. İnterneti hemen hemen ilk çıkışından beri izleyen ve köşe yazılarının yanı sıra, gerek TRT’de hazırlayıp sunduğu Sosyal Medya programı gerekse blog ve sosyal medyadaki paylaşımlarıyla Türkiye internetçilerinin yolunu aydınlatan bir meşale. Kuzuloğlu’nun eleştirilecek tek yanı, internet konusunda hala bir referans olacak bir kitap yazıp kendisini yakından izleyen kitleyle paylaşmaması!
Cumhuriyet Gazetesi’nin Bilim ve Teknoloji Eki’nde her Cumartesi köşe yazan Tanol Türkoğlu da, hem köşe yazıları, hem de 10 yıldan beri yazdığı “Bilgi Toplumu”, “İnternetin Kitabı” ve “Dijital Kültür” kitaplarıyla Yeni Medya kültürüne önemli katkıları bulunan kişilerden. Özellikle son kitabı Dijital Kültür’de bilgiyi kullanım biçimimize getirdiği eleştirel bakış yol gösterici nitelikte. Türkoğlu’nun da vurguladığı gibi elimizdeki verileri bilgiye dönüştürmek yerine bilgiçlik taslamak için kullanmamız, bizi bilgi toplumuna değil bilgiçler toplumuna götürmekte.
Sosyal Medya’da internet kültürüne ilişkin küresel bilgi kaynaklarını tarayıp bize derlenmiş haliyle getiren bir diğer aydınlık insan da Bilgi Üniversitesi Öğretim Görevlisi Dr. Özgür Uçkan. Uçkan’ın Cemil Ertem ile birlikte yazıp yeni piyasaya çıkarttığı “Wikileaks” kitabı, içinde yaşadığımız döneme internet üzerinden geniş bir politik bakış da getirmekte.
Yeni Medya kültürü konusunda farklı bir bakış sahibi olmak isteyenlerin mutlaka izlemesi gereken kişilerin başında Koray Löker gelir. Yılmaz bir Pardus savunucusu olan Löker, içine girip de bir türlü anlamlandıramadığımız internet dünyası ve etkilerine ilişkin keskin eleştirilerini ödünsüz ve her koşulda doğrunun yanında yer alma (m)eziyetiyle önümüze getirebilen ender kişiliklerden. Blogundaki yazıları ve sosyal medyadaki tartışmaları izlenesi bir lezzettedir.
Son olarak değineceğim kişi ise, bu alanda üretimi en yoğun kişilerden Başkent Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Mutlu Binark. Yeni Medya kültürüne gerek kurduğu bloglardaki paylaşımları, gerekse kurduğu proje gruplarının yaptığı saha çalışmaları ve kitap üretimleriyle katkıda bulunan Binark’ın akademik katkıları çok boyutlu ve kendisinden sonra gelecek akademisyenlere yol gösterecek nitelikte. Elbette buradaki dar çerçeveli yazıma alamadığım ve faydalı üretimler yapan bir çok Yeni Medya insanı da var. Ancak bu kültürün doğru bir noktaya oturması ve insanlığı 21. Yüzyılda hedeflediği Bilgi Çağı’na götürmesi için daha çok yol göstericiye ihtiyacımız var.
Yeni Medya Dersleri
Ara-bul, deneyimle, paylaş!
